Het is niet alleen de schuld van bol.com

Dat het slecht ging met Polare was al een paar weken bekend. Gisteren meldde de boekhandelketen, waartoe bekende namen als Broese, Donner en Scheltema behoren, een drastische stap: vanaf vandaag zijn alle twintig winkels in Nederland gesloten. Gedurende de sluiting wordt er met ‘geïnteresseerde partijen’ onderhandeld. Of dat om een deelneming of een overname gaat is nog onduidelijk.

Waarom gaan de winkels van Polare dicht?

Er zijn betalingsproblemen aan Centraal Boekhuis (CB), het distributiebedrijf dat bijna alle boekhandels bevoorraadt. CB besloot daarom twee weken geleden geen boeken meer te leveren. Polare vroeg daarop de uitgevers per brief om hun vertrouwen, maar dat bleef uit. Na een week onderhandelen werd vorige week maandag de bevoorrading hervat.

Polare zegt nu in een persbericht dat ‘de ontstane situatie te weinig toekomstperspectief biedt’. Dat klinkt alsof de eigenaar, investeringsmaatschappij ProCures, probeert Polare van de hand te doen voordat het failliet gaat. Door de winkels nu te sluiten is een ‘ongecontroleerd’ faillissement even van de baan en kunnen de managers van Polare enkele dagen de tijd nemen om met nieuwe investeerders te praten. Volgens Fabian Paagman van boekhandel Paagman in Den Haag zijn er binnen de branche geen investeerders die de keten willen afnemen: „We hebben geleerd dat een keten onmogelijk is. Mocht Polare om de tafel gaan zitten met een investeerder die daadwerkelijk de hele keten wil overnemen dan is dat een externe partij die geïnteresseerd is in de locaties waar de Polarepanden staan.”

Blijven ze ook dicht?

De kans dat ze nog eens opengaan onder de naam Polare is klein. Als de voorwaarden van CB te streng waren om Polare draaiende te houden, wat het persbericht suggereert, zal de leverancier eerst overtuigd moeten worden van de kredietwaardigheid van een nieuwe eigenaar, voordat die eisen versoepeld kunnen worden.

Vorige week werd bekend dat boekenweekauteur Tommy Wieringa tijdens de Boekenweek in maart geen enkele Polarewinkel zal bezoeken. Dit terwijl het gebruikelijk is dat de schrijver van het Boekenweekgeschenk langsgaat bij een aantal winkels van de keten.

Komt het doordat we allemaal bij bol.com kopen?

Ook. Het management heeft geen duidelijke keuze gemaakt in wat ze wilden: een breed assortiment, inclusief studieboeken in de studentensteden, of een soort Bruna waar de boeken liggen die op dat moment mediabelangstelling hebben.

Verder zijn er miljoenen geïnvesteerd in de webwinkel, maar daar is weinig op verdiend. „Wij gaan concurreren met bol.com”, zei directeur Paul Dumas twee jaar geleden toen hij de winkels kocht. Dat is dus mislukt. Mensen die boeken via internet kopen doen dat nu eenmaal vaker via bol.com dan via de site van een lokale boekhandel.

Een ander probleem is het vastgoed. Polare is gevestigd in grote panden op de mooiste locaties in de stadscentra. Die panden zijn te duur geworden, nu de omzetten van boekhandels al jaren dalen. Polare heeft kosten bespaard door winkels van De Slegte en Selexyz zo veel mogelijk samen te voegen. Maar veel panden bleven te duur.

Is dit goed nieuws voor de kleine boekhandels?

Je zou verwachten van wel, want zij kunnen rekenen op nieuwe klanten. In de Verenigde Staten zijn ook grote ketens omgevallen en zijn er 400 kleine boekhandels voor teruggekomen. Maar boekhandelaren benadrukken zowel per telefoon als via sociale media dat de negatieve publiciteit rondom Polare het hele boekenvak geen deugd doet.

Hoe reageren de grote boekenuitgevers?

Zij geven nog weinig reacties, omdat ze wachten op meer duidelijkheid. Ook zij hebben het nieuws alleen via het persbericht van Polare vernomen. CB liet weten dat de sluiting een eenzijdige beslissing van Polare was. Zowel CB als de uitgevers zullen hopen op een doorstart, om zo veel mogelijk van hun uitstaande rekeningen betaald te krijgen. Het lukt CB al bijna twee jaar niet meer om het risico op wanbetaling door Polare verzekerd te krijgen. Sindsdien draagt de distributeur dat risico samen met de uitgevers. Dat zou een grote strop kunnen betekenen als Polare failliet gaat.

Polare zelf reageert sinds woensdag niet meer op telefoontjes en mails.