Boekhandels dicht om bankroet voor te zijn

Dat het slecht ging met Polare, de boekhandelketen waartoe grote namen als Broese, Donner en Scheltema behoren, was al een tijdje bekend. Gisteren meldde het bedrijf een drastische stap: vanaf vandaag zijn alle twintig winkels in Nederland gesloten. Voor hoe lang is onduidelijk. De tijd wordt gebruikt om te onderhandelen met „geïnteresseerde partijen”, meldt een persbericht. Of dat om een deelneming of een overname gaat is nog onduidelijk. De acht winkels in België blijven overigens open.

1Waarom gaan de winkels van Polare dicht?

Bij het tv-programma Pauw & Witteman zei commercieel directeur Jan van de Wouw gisteravond dat de winkels dicht zijn om te voorkomen dat bepaalde crediteuren beslag leggen op de omzet. Dat zou betekenen dat hij de leveranciers – de uitgevers en distributeur CB – niet zou kunnen betalen en dat wil hij voor zijn.

Er was al een probleem met CB. Dat besloot twee weken geleden geen boeken meer te leveren omdat Polare de rekening niet kon betalen. Polare vroeg daarop de uitgevers om hun vertrouwen, maar dat bleef uit. Na een week onderhandelen, waarin CB strengere voorwaarden oplegde, werd vorige week maandag de bevoorrading hervat. Polare zegt dat „de ontstane situatie te weinig toekomstperspectief biedt”. Dat klinkt alsof de eigenaar, investeerder ProCures, probeert Polare van de hand te doen voordat het failliet gaat.

2Blijven ze ook dicht?

Volgens Fabian Paagman van boekhandel Paagman in Den Haag zijn er binnen de branche geen investeerders die de keten willen overnemen. „We hebben geleerd dat een keten onmogelijk is”, zegt hij. „Mocht Polare om de tafel gaan met een investeerder die toch de hele keten wil, dan is dat een externe partij die vooral geïnteresseerd is in de locaties van de winkels.”

Als de voorwaarden van CB te streng waren om Polare draaiende te houden, wat het persbericht suggereert, zal de leverancier eerst overtuigd moeten worden van de kredietwaardigheid van een nieuwe eigenaar, voordat die eisen versoepeld kunnen worden.

3 Is het mismanagement of komt dit doordat we allemaal onze boeken op internet kopen?

Beide. Het management heeft enkele besluiten genomen die slecht hebben uitgepakt. Volgens literair agent Paul Sebes heeft Polare geen duidelijke keuze gemaakt: „Of je probeert een extreem breed assortiment te hebben of je geeft alleen bestsellers uit”, zegt hij. Ook het besluit om geen studieboeken meer te verkopen is ongelukkig gebleken, vooral in de studentensteden.

Polare heeft miljoenen geïnvesteerd in de webwinkel, maar daar is weinig op verdiend. Daarvoor zijn bol.com en Amazon toch te sterke merken gebleken.

Een ander probleem is het vastgoed. Polare is gevestigd in grote panden op de mooiste locaties. Die panden zijn te duur geworden, nu de omzetten van boekhandels al jaren dalen, maar veel huurcontracten zijn voor jaren afgesloten.

4 Is dit goed nieuws voor de kleine boekhandels?

Je zou verwachten van wel, want zij kunnen rekenen op nieuwe klanten. Maar boekhandelaren benadrukken zowel per telefoon als via sociale media dat de negatieve publiciteit rondom Polare het hele boekenvak geen deugd doet.

5 Hoe reageren de grote uitgevers?

Zij zeggen weinig; ze wachten op meer duidelijkheid. De boekhandelaren gaan nu met elkaar in gesprek over de toekomst. Zowel CB als de uitgevers zullen hopen op een doorstart, alleen al om zo veel mogelijk van hun uitstaande rekeningen betaald te krijgen. Het lukt CB al bijna twee jaar niet meer het risico op wanbetaling door Polare verzekerd te krijgen. Sindsdien draagt de distributeur dat risico met de uitgevers. Als Polare failliet gaat, kan dat een grote strop zijn.