Winterzon is goed voor het hart

De schedel uit de La Braña-grot, naast een schets van zijn mogelijke uiterlijk. Foto J.M. Vidal Encina; tekening CSIC

Zonlicht op de huid kan helpen de bloeddruk te verlagen. Blootstelling aan uv-A-straling blijkt stikstofoxide (NO) uit de huid vrij te maken, wat leidt tot een verwijding van de bloedvaten door het gehele lichaam. Dat schreven Britse en Schotse onderzoekers vorige week in het medisch-wetenschappelijke blad Journal of Investigative Dermatology.

De resultaten lijken erop te wijzen dat winterzon goed voor het hart is. Naarmate mensen verder van de evenaar wonen, krijgen zij vaker hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. De sterfte aan hart- en vaatziekten heeft op die breedtegraden ook een piek in de wintermaanden. Het verband tussen deze ziekte en de hoeveelheid zonlicht die iemand op een bepaalde plek op aarde krijgt, dringt zich op.

Aanvankelijk werd de verklaring gezocht in een tekort aan vitamine D, een vitamine die onder invloed van zonlicht door de huid wordt geproduceerd. Inderdaad bleken mensen met een laag vitamine D-gehalte van het bloed een hoger risico hebben op hart- en vaatziekten. Maar recent bleek dat aanvullen van vitamine D via de voeding niet leidde tot vermindering van het aantal ziektegevallen.

Vitamine D, maar óók uv-A

De Schotten en Engelsen onder leiding van Richard Weller van de University of Edinburgh, zeggen nu dat een ander proces in de huid het verband met zonlicht kan verklaren. Hoogenergetische uv-B straling in zonlicht voedt de productie van vitamine D door de huid. Maar uv-A straling, die minder diep doordringt in de huid, blijkt nu opgeslagen stikstofoxide vrij te maken, met direct effect.

De korte blootstelling van een onderarm aan uv-A – met een dosis vergelijkbaar met een half uur in korte broek en T-shirt aan de Middellandse Zee – had in een test onder 24 gezonde jonge vrijwilligers onmiddellijk een bescheiden verlagend effect op de bloeddruk. Tot twintig minuten na de behandeling ging de onderdruk met 5 millimeter kwik omlaag. De bovendruk bleef gelijk.

Juist de onderdruk is een belangrijke indicator voor het risico op ernstige ziekten. Een gemiddelde verlaging van de onderdruk met 5 millimeter kwik verlaagt bij de bevolking als geheel het risico op beroertes al met eenderde en het risico op hartaanvallen met 20 procent. Volgens de auteurs zou zo’n effect voldoende zijn om het hogere aantal hartaanvallen verder van de evenaar en de extra hartsterfte in de winterperiode te verklaren.

Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of de nieuwe winterzontheorie klopt. Dit eerste experiment werd uitgevoerd op jonge mensen, zonder hoge bloeddruk of hartklachten.

Toch wagen de onderzoekers uit het donkere Schotland het al zo ver te gaan vraagtekens te zetten bij het advies zo veel mogelijk uit de zon te blijven, om huidkanker te voorkomen.