Shortcuts naar de top bestaan niet meer

Mag dan tegenwoordig niks meer? Als belangrijkste uitdagers van Ajax hebben Vitesse en FC Twente zo hun middelen gevonden om ook mee te doen met de grote jongens. Beide clubs, regionale bastions met Europese ambities, lopen mee in de trends in het internationale (top)voetbal: een buitenlandse eigenaar bij de één (Vitesse), een internationaal opererende investeringsmaatschappij bij de ander (Twente). Hoe moet je anders aanhaken bij de Nederlandse top, laat staan bijblijven?

Met een omzet van 107 miljoen euro afgelopen seizoen stond Ajax weer in de topdertig van rijkste clubs in het jaarlijkse overzicht van accountantskantoor Deloitte. Ajax zag zijn status als modelclub voor Europa nog maar eens bevestigd worden door het Zwitserse onderzoeksbureau Football Observatory, dat 69 spelers met een Ajax-achtergrond telde in de 31 grootste competities in Europa: meer dan welke club ook. Hosanna voor Ajax, dat na de winst op Go Ahead Eagles (1-0) gisteren met twee punten voorsprong koploper is in de eredivisie.

Nee, dan de zaken in de achterkamertjes van de Grolsch Veste en Gelredome. FC Twente (omzet 46 miljoen euro) is in zee gegaan met Doyen Sports, een investeringsmaatschappij die voor naar verluidt vijf miljoen euro in de club stak in ruil voor een kwart van de toekomstige transferopbrengst van vier spelers. Dat kan een oplossing zijn voor kleinere clubs, Twente bijvoorbeeld, om kapitaal te verkrijgen en risico’s te delen.

Prima toch? Niet als het aan de UEFA ligt. De Europese federatie wacht nog op een oordeel van de FIFA, maar als de wereldvoetbalbond niet ingrijpt tegen het fenomeen van eigendom van transferrechten door een derde partij, dan doet de UEFA het zelf. FC Twente zegt dat dat niet aan de orde is in Enschede, ‘eigendom’. Maar de UEFA lijkt van zins categorisch een bijl te zetten in investeringsmaatschappijen die mee willen profiteren van transfers. De goede zullen wel weer onder de slechte lijden.

Vitesse dreigt de UEFA op een ander punt tegen te komen. De Arnhemse club mag dan een kleine speler zijn op het wereldtoneel, de club schuurt tegen de grenzen van het toelaatbare – althans volgens de criteria van UEFA’s Financial Fair Play. De nummer twee van de eredivisie, een plek die recht geeft op voorronde Champions League, presenteert vanavond de resultaten over 2012-13 en dat beloven (weer) bloedrode cijfers te worden. Het wordt „slecht nieuws”, zei een woordvoerder gisteren na de derby tegen NEC (1-1).

De jaarcijfers zouden al wel beter zijn dan die van 2011-12 (27 miljoen euro verlies op een omzet van 11,5 miljoen), maar de kosten zijn weer toegenomen. De Russische eigenaar maakt de verliezen goed, maar dat mag sinds de intrede van Financial Fair Play (komend seizoen voor het eerst) niet meer ongelimiteerd. De toegang tot Europees voetbal wordt een club volgend seizoen ontzegd als er in de afgelopen twee seizoenen opgeteld meer dan 45 miljoen euro verlies is geleden (na aftrek van investeringen in jeugdopleiding en trainingscomplex). Dat komt nu nog wel goed voor Vitesse.

Grote vrees is echter de UEFA-toets voor Europees voetbal in 2015-16, als het opgetelde verlies over drie seizoenen (2011-12, 2012-13 en het huidige) niet groter mag zijn dan 45 miljoen euro. Er moet dus verbetering in het lopende boekjaar zijn om de afgelopen seizoenen te compenseren. De verkoop van Wilfried Bony en Marco van Ginkel (totaal ruim 20 miljoen euro) was een goed begin.

Arm Vitesse. Wat Manchester City (238 miljoen euro verlies in 2010-11) en Chelsea (ruim een half miljard sinds de overname van Roman Abramovitsj in 2003) nog wel mochten op weg naar de top – verliezen maken alsof het niets kost – gaat anno 2014 niet meer. Volgens critici is Financial Fair Play daarmee een handhaving van de status quo: de sterken blijven sterk. Het beleid zou een verstoring van vrije concurrentie zijn. In de aanloopfase maakt een bedrijf toch altijd verlies? Kan dus niet meer, zo sprak de UEFA. Quitte spelen wordt de norm.

Vitesse en FC Twente lopen in Nederland ‘voorop’ met hun trendy manier van onorthodoxe financiering. Maar hoe lang het nog kan zo? Een shortcut naar de top bestaat straks niet meer.