Juridisch onderzoek naar SNS

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft een missie en een onderdeel daarvan is om door middel van toezicht te bereiken dat Nederland „solide en integere financiële instellingen” kent, „die hun verplichtingen nakomen”. Bij bank en verzekeraar SNS Reaal is dat duidelijk niet gelukt en een van de oorzaken daarvan is: falend toezicht door DNB. Een andere conclusie is er niet te trekken na lezing van het evaluatierapport van het duo Frijns/Hoekstra dat in opdracht van het ministerie van Financiën de gang van zaken bij en rond SNS heeft onderzocht. Het is ontluisterend voor de toezichthouder en ook het ministerie is niet zonder kleerscheuren gebleven.

Al is een andere belangrijke conclusie ook dat minister Dijsselbloem (PvdA) bijna een jaar geleden geen andere keuze had dan tot nationalisatie van SNS Reaal over te gaan, een financiële instelling die de facto failliet was ten gevolge van eigen wanbeleid.

Sommige passages in het evaluatierapport zijn ronduit pijnlijk voor de (toenmalige) leiding van DNB. Een belangrijke oorzaak van de dreigende ondergang van SNS Reaal was de onverantwoorde overname in 2006 van Bouwfonds Property Finance voor 810 miljoen euro. Daarvoor was een ‘verklaring van geen bezwaar’ van DNB vereist. Die kwam er ook. Sterker, de directeur toezicht liet SNS al de positieve uitkomst van de toets weten, „die toen overigens nog moest beginnen”. De rode draad bij het toezicht: DNB vertrouwde op het oordeel van SNS zelf, „in plaats van een eigen kritische, inhoudelijke inschatting”. Hier had ook kunnen staan: De Nederlandsche Bank verzuimde haar plicht.

Zoals DNB er ook naïef en ten onrechte op vertrouwde dat SNS zich zou ontdoen van de relaties met topcriminelen die bij de overname van Property Finance aan de orde waren.

Maar dit alles laat onverlet dat de eerste verantwoordelijkheid voor de dubieuze handel en wandel van SNS Reaal bij de bestuurders van deze financiële instelling zelf ligt. Zij zadelden de Nederlandse staat, die eind 2008 al voor 750 miljoen euro steun verleende, en dus de belastingbetalers alsmede de aandeelhouders van SNS Reaal met onverantwoorde risico’s op, met name door hun avonturen in de onroerendgoedsector.

Hun rol is geen onderdeel geweest van het onderzoek van Frijns/Hoekstra. Hetzelfde geldt voor de commissarissen van SNS Reaal, die intern toezicht op de raad van bestuur moesten houden. Niettemin: de affaire-SNS, ook gekenmerkt door het verspreiden van desinformatie door de bank/verzekeraar, kan niet worden afgedaan met de beloftes van DNB en het ministerie van Financiën dat zij het de volgende keer beter zullen doen. Er is alle reden het optreden van de bestuurders van SNS Reaal aan een juridisch onderzoek te onderwerpen. De vereniging van effectenbezitters, VEB, heeft de advocaat-generaal van het Amsterdamse Gerechtshof al eerder gevraagd de Ondernemingskamer een enquête te laten uitvoeren. Dat verzoek hoort te worden gehonoreerd.