Geen shortcut naar de top

Mag dan tegenwoordig niks meer? Als belangrijkste uitdagers van Ajax hebben Vitesse en FC Twente zo hun middelen gevonden om ook mee te doen met de grote jongens. Beide clubs, regionale bastions met Europese ambities, lopen mee in de trends in het internationale (top)voetbal: een buitenlandse eigenaar bij de één (Vitesse), een internationaal opererende investeringsmaatschappij bij de ander (Twente). Hoe moet je anders aanhaken bij de Nederlandse top, laat staan bijblijven?

Met een omzet van 107 miljoen euro afgelopen seizoen stond Ajax weer in de top-30 van rijkste clubs in het jaarlijkse overzicht van accountantskantoor Deloitte. En Ajax zag zijn status als modelclub nog eens bevestigd worden door het Zwitserse onderzoeksbureau Football Observatory, dat 69 spelers met een Ajax-achtergrond telde in de 31 grootste competities in Europa: meer dan welke club ook. Hosanna voor Ajax, dat na de zege op Go Ahead Eagles (1-0) gisteren met twee punten voorsprong koploper is.

Nee, dan de zaken in de achterkamertjes van de Grolsch Veste en Gelredome. Twente is in zee gegaan met Doyen Sports, een investeringsmaatschappij die voor naar verluidt vijf miljoen euro in de club stak in ruil voor een kwart van de toekomstige transferopbrengst van vier spelers. Dat kan een oplossing zijn voor kleinere clubs, Twente bijvoorbeeld, om kapitaal te verkrijgen en risico te delen. Prima toch? Niet als het aan de UEFA ligt. De Europese voetbalbond wacht nog op een oordeel van de FIFA, maar als de wereldvoetbalbond niet ingrijpt tegen het fenomeen van eigendom van transferrechten door een derde partij, dan doet de UEFA het zelf. FC Twente zegt dat dat niet aan de orde is in Enschede, ‘eigendom’. Maar de UEFA lijkt toch echt van zins categorisch een bijl te zetten in investeringsmaatschappijen die mee willen profiteren van transfers. De goeden zullen wel weer onder de slechten lijden.

Vitesse dreigt de UEFA op een ander punt tegen te komen. Want de Arnhemse club mag dan een kleine speler zijn op het wereldtoneel, Vitesse schuurt wel tegen de grenzen van het toelaatbare – althans volgens de criteria van UEFA’s Financial Fair Play-beleid. De nummer twee van de eredivisie, een plek die recht geeft op voorronde Champions League, presenteert vanavond de resultaten over 2012-2013 en dat beloven (weer) bloedrode cijfers te worden. Het wordt „slecht nieuws”, voorspelde Vitesse-woordvoerder Ester Bal gisteren na de derby tegen NEC (1-1).

De jaarcijfers zouden al wel beter zijn dan die van 2011-2012 (22,7 miljoen euro verlies op een omzet van 11,5 miljoen), maar de kosten zijn toch weer toegenomen. Loopt Vitesse gevaar met het oog op Financial Fair Play? De toegang tot Europees voetbal volgend seizoen wordt een club ontzegd als er in de afgelopen twee seizoenen opgeteld meer dan 45 miljoen euro verlies is gemaakt (na aftrek van investeringen in jeugdopleiding, stadion en trainingscomplex). Dat komt nu nog wel goed voor Vitesse.

Grote vrees is echter de toets voor Europees voetbal in 2015-2016, als het opgetelde verlies over drie seizoenen (2011-2012, 2012-2013 en het huidige) niet groter mag zijn dan 45 miljoen euro. Er moet dus significante verbetering in het lopende boekjaar zijn om de verliezen van afgelopen seizoenen te compenseren. De verkoop van Wilfred Bony en Marco van Ginkel (ruim 20 miljoen euro) was daartoe alvast een goed begin.

Arm Vitesse. Wat Manchester City, Chelsea en Paris St. Germain nog wel mochten op hun weg naar de top – verliezen maken alsof het niets was – gaat anno 2014 niet meer. Velen juichen dat toe, maar volgens critici is Financial Fair Play juist een handhaving van de status quo: de sterken blijven sterk. Bovendien zou het een verstoring van de vrije concurrentie zijn. Zo zijn er meer (sport)economen die betwijfelen of de break-eventoets wel zo’n gelukkige is. In de aanloopfase maakt een bedrijf toch altijd verlies? Kan dus niet meer. Break-even wordt de norm, als het aan de UEFA ligt.

Vitesse en FC Twente lopen in Nederland ‘voorop’ met hun trendy manier van werken. Maar hoe lang het nog kan zo? Een shortcut naar de top bestaat straks niet meer.