‘Geef je ons de ruimte of geef je die ruimte aan criminele netwerken?’

Burgemeester Paul Depla

In Heerlen proberen gezinnen uit de schulden te komen door hun schuurtje of zolder voor wietteelt ter beschikking te stellen aan criminelen, vertelt burgemeester Paul Depla. „Die mensen doen iets verkeerd, natuurlijk, dat is zo. Maar ze hebben geen idee welke harde wereld er schuilgaat achter iemand die bij hen aan de deur komt en voorstelt om hennep te kweken, in ruil voor snel geld.”

Het wijdverbreide hennepnetwerk in buurten en wijken leidt tot grote problemen, zeggen Depla en andere burgemeesters. Criminele organisaties tappen jaarlijks ongeveer 1 miljard kilowattuur aan stroom af, ter waarde van zo’n 180 miljoen euro. Eén op de vier branden in de binnensteden zou „hennepgerelateerd” zijn. Burgers krijgen te maken met water-, stank- en geluidsoverlast. En de kwaliteit van wiet is niet gegarandeerd, omdat die niet gecontroleerd wordt.

Dat moet anders, dus komt Depla vandaag samen met burgemeester Van Gijzel van Eindhoven en wethouder Everhardt uit Utrecht met een manifest. Ruim dertig andere gemeenten zijn uitgenodigd om te tekenen, in aanloop naar een conferentie komende vrijdag. Hun actie moet minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) en de Tweede Kamer ertoe brengen een landelijk stelsel in te stellen van „gecertificeerde en gereguleerde wietteelt” voor de binnenlandse markt, zodat controle op de productie mogelijk wordt. Depla en Van Gijzel zijn lid van de PvdA, maar er zijn ook politici van CDA, VVD en D66 bij de ondertekenaars.

Opstelten heeft alle gemeenten vorig jaar gezegd dat hij geen gereguleerde wietteelt wil. Waarom nu dit manifest?

Paul Depla: „We hebben als individuele gemeenten vorig jaar onze plannen ingediend, maar trekken vanaf nu gezamenlijk op. We hebben één verhaal, en roepen het kabinet op ruimte te geven voor experimenten met gereguleerde teelt. Wij hebben grote problemen door de teelt. Die moeten opgelost worden.”

Volgens de minister lost regulering niets op. Het grootste deel van de wiet gaat naar het buitenland. Er blijft een markt voor de illegale wietplantages.

„Ik ben absoluut niet naïef. Ons voorstel brengt heus geen hemel op aarde, maar het is altijd beter dan de heilloze weg van het huidige halfslachtige gedoogbeleid.”

Waarom zou reguleren wél werken?

„Door regulering valt de vaste vraag van coffeeshops weg, terwijl dat juist één van de redenen is om in Nederland te telen. De telers verkopen dertig procent aan coffeeshops hier, de rest gaat naar individuele handelaartjes over de grens. Als je hun die 30 procent afneemt, is het zeer de vraag of die hele organisatie zich nog steeds hier zou vestigen. Waarom zouden ze niet naar Spanje of Duitsland gaan? In Spanje is het klimaat beter en zijn minder controles. Wij denken dat de criminele wereld zich zal verplaatsen.”

Dan verschuif je dus de problemen naar andere landen?

„Natuurlijk zou je dit in Europees verband moeten aanpakken. Alleen zijn de problemen voor ons te groot om te wachten op een oplossing uit Brussel. Daarbij zijn het ook mensen uit andere landen die gebruiken – laat hen dan ook de bijbehorende problemen oplossen. Alles komt nu samen in Nederland: productie, verkoop en drugstoerisme.”

In Den Haag blijft een meerderheid tegen regulering.

„Ik heb het gevoel dat die opstelling in de samenleving in elk geval aan het veranderen is. Hennepteelt is niet langer het probleem van de anonieme overheid, burgers en bedrijven hebben er zélf last van. Criminologen, gezondheidsorganisaties, maar ook bedrijven komen naar me toe om mee te denken over hoe je in een beveiligde omgeving wiet kunt produceren. Je hebt energie nodig, je moet zorgen dat die plantages niet geript worden.

„In de VS, Uruguay, Spanje en België is men hier al mee bezig. De wereld beseft steeds meer dat cannabis er nu eenmaal bij hoort – Nederland is allang niet meer dat ene weirdo-landje waar wiet is toegestaan. De rest van de wereld loopt nu vooruit op Nederland in plaats van andersom.”

Maar als de VVD achter Opstelten blijft staan, verandert er in de Tweede Kamer niets.

„Van Opstelten kan ik me voorstellen dat het zijn strategie is om hard tegen te zijn. Zodat hij tegen Franse en Duitse collega’s kan zeggen: ík wilde het niet, maar ik moest wel, de druk werd te groot.

„Ik hoop dat de VVD-Kamerleden hierover zonder fractiedwang mogen stemmen. Kijk naar wat de liberalen zeggen over vuurwerk, of internetgokken. Ze denken dat verbieden alleen maar tot ondergronds gebruik zal leiden – plak het woord hennep ervoor in de plaats en ze zouden vóór regulering moeten zijn. Dus: geef je ons de ruimte om te experimenteren, of geef je de ruimte aan die criminele netwerken?”