Brieven van Himmler tonen hoe de normaliteit kan ontsporen

Himmler en zijn vrouw Margarete, met dochter Gudrun (midden), een vriendin (links) en pleegzoon Gerhard in 1935. Foto EPA/Die Welt

Heinrich Himmler, leider van Hitlers SS en een van de hoofdverantwoordelijken voor de holocaust, beschouwde zichzelf als een fatsoenlijk mens. Dat beeld van de beruchte nazi, die in 1945 na zijn gevangenneming zelfmoord pleegde, doemt op uit de persoonlijke correspondentie van Himmler die de krant Die Welt gisteren begon te publiceren. De ongeveer 700 brieven van Himmler aan zijn vrouw Marga geven een zeldzame inkijk in het persoonlijk leven van de man die chef was van de beruchte Gestapo en de SS, die het systeem van vernietigingskampen opzette en een van Hitlers naaste adviseurs was. Vandaag is in Duitsland de gedenkdag van de Holocaust.

De briefwisseling begint in 1927 als de dan 27-jarige Himmler zijn toekomstige vrouw, die zeven jaar ouder was, net heeft ontmoet. De laatste brief uit de verzameling dateert van 17 april 1945, als Hitlers Derde Rijk verslagen is. Himmler zegt daarin nog altijd te hopen dat de zaak „een goede wending” zal nemen. Hij ondertekent die laatste brief echter met een formeel ‘Heil Hitler!’, waaruit Die Welt de conclusie trekt dat Himmler de brief als afscheid aan zijn vrouw bedoelde.

In Duitsland heerst sinds het weekblad Stern in 1983 overhaast zogenaamde fragmenten van het dagboek van Adolf Hitler publiceerde, die later vervalsingen bleken, groot wantrouwen wanneer nieuwe handschriften van nazi-kopstukken opduiken. Die Welt benadrukt dan ook dat de echtheid van Himmlers brieven is bevestigd door twee experts.

Volgens de krant maken de brieven deel uit van persoonlijke documenten die door Amerikaanse militairen in mei 1945 uit het huis van Himmler in het Beierse Gmund zijn gehaald. Het gaat behalve om de brieven, om foto’s en dagboeken. Dat alles ligt nu in een kluis in Tel Aviv van de Israëlische regisseur Vanessa Lapa. Zij maakte op basis van deze documenten een film over Himmler, De Fatsoenlijke, die komende maand in première gaat op het filmfestival Berlinale in Berlijn. De film is ‘financieel ondersteund’ door Die Welt.

Volgens Die Welt kocht de vader van Lapa de documenten in 2007 van een niet met name genoemde overlevende van de Holocaust. Onopgehelderd blijft hoe deze man aan de documenten gekomen is. Maar hij zou de verzameling in 1984 al op echtheid hebben laten controleren door de toenmalige bondsarchivaris. Ofschoon deze de authenticiteit bevestigde, wilde niemand een jaar na de vervalste fragmenten van het dagboek van Hitler zijn vingers branden.

In een boek over deze correspondentie, Himmler Privat, Briefe eines Massenmörders, dat volgende maand verschijnt, schrijven historicus Michael Wildt en Kathrin Himmler (achternicht van Heinrich Himmler) dat de brieven een bewijs zijn van „de deformatie van de normaliteit, en het geweld dat verborgen ligt achter argeloosheid”.