‘Ik ga nu naar Auschwitz, kusjes Heini’ - liefdesbrieven Himmler gepubliceerd

(vlnr) Adolf Hitler, Heinrich Himmler en Konrad Henlein. Foto ANP / Kippa

De Duitse krant Die Welt publiceerde vandaag het eerste deel van een verzameling brieven die geschreven zijn door Heinrich Himmler, de leider van de SS in nazi-Duitsland. De brieven, onder meer liefdesbrieven aan zijn echtgenote, zijn nog niet eerder in het openbaar verschenen.

De brieven van Himmler werden gevonden in een privé-verzameling in Israël. Jarenlang dacht men dat zijn persoonlijke documenten verloren waren gegaan, maar nu blijken er nog talloze brieven, dagboeken en foto’s te zijn overgebleven.

De krant werkt voor de publicatie samen met de Israëlische regisseuse Vanessa Lapa, die de brieven nu in handen heeft. Hoe de familie aan de brieven is gekomen, is onbekend. Een documentaire van Lapa over de brieven, The Decent, gaat volgende maand in première op de Berlinale, het internationale filmfestival van Berlijn.

Nieuwe inzichten in de wereld van een massamoordenaar

De krant maakt een achtdelige serie van de brieven. Het eerste deel verscheen vandaag, in het Duits in een mooi opgemaakte online vorm, maar ook in het Engels. Het laatste deel verschijnt volgende week zondag.

Die Welt laat de wereld, 69 jaar na zijn zelfmoord, kennismaken met een andere Himmler. In zo’n 700 brieven aan zijn vrouw, die hij altijd buiten de publiciteit wist te houden, ondertekent hij bijvoorbeeld regelmatig met “Dein Heini” of “Euer Pappi”.

Twitter avatar valeriedray Valerie Dray “Euer Pappi” Himmler sign off his letter to his wife “Your Daddy” http://t.co/DuEebYXwZS

Maar de brieven bieden ook een persoonlijker inzicht in de ordelijke wereld van een massamoordenaar die een van de breinen achter de Holocaust en leider van de SS en de Gestapo was, zo schrijft Die Welt. De inhoud van de documenten verraadt ook zijn bezetenheid en de diepe haat die hij tegen Joden koesterde, en de “manier van denken van een koudbloedige, zelfingenomen bureaucraat”, aldus de krant. Zo is in zijn dagboeken terug te lezen hoe zijn Jodenhaat in de vroege jaren twintig sterk toeneemt. “Een Jood zal altijd een Jood blijven”, schrijft hij zijn vrouw eens. Later schrijft zij hem: “Wanneer zal dit tuig (Joden, red.) ons verlaten, zodat wij een gelukkig leven kunnen leiden?”

Aparte mengeling van persoonlijk en professioneel

Het resultaat is een vreemde mengeling van persoonlijk en professioneel. Idyllische foto’s met vrouw en dochter nog geen 72 uur voor de invasie van de Sovjetunie (operatie Barbarossa). Een operatie waar hij zijn vrouw niets over vertelde, blijkt uit brieven van vrouw Marga aan hem even later: “Nu is het weer oorlog. Ik wíst het. Ik heb helemaal niet goed geslapen”, schrijft ze, en even verderop: “Er ligt nog een blikje kaviaar in de koelkast, neem het.”

Ook zijn elfjarige dochter schrijft brieven: “Wat vreselijk dat we in oorlog gaan met Rusland. Ze waren tenslotte onze bondgenoten. Rusland is zooo groot. Als we het hele land willen veroveren, wordt het moeilijk.” En door alle verwikkelingen rondom Rusland vergeet Himmler iets belangrijks, blijkt in een brief van een paar dagen later: “Sorry dat ik voor het eerst onze trouwdatum ben vergeten” schrijft hij, vier dagen te laat. “Er was heel wat gaande de afgelopen dagen.”

Uit een huishoudboekje dat de jaren 1941 tot 1945 beslaat, blijkt dat Marga in die tijd zo’n 500 tot 1.300 marken per maand uitgaf aan haar en haar dochter, terwijl Himmler op oorlogspad was. Terwijl de rest van Duitsland op voedselbonnen leefde en gemiddeld zo’n 50 tot 100 marken kon uitgever, gaf Marga dus een equivalent van 8.000 tot 20.000 euro per maand uit (de huur niet meegerekend).

Wat hij in de oorlog doet, vertelt hij zelden of nooit - net als hij zijn vrouw eerder niet op de hoogte bracht van Barbarossa. Over de dood van miljoenen Joden in concentratiekampen schrijft hij niet. Het meest opmerkelijk is daarmee misschien wel de brief waarin hij afsluit met: “Ik ga nu naar Auschwitz. Kusjes Heini”.

“Massamoordenaar én familieman - Himmler was beide”, concludeert Die Welt. Die twee botsten wat hem betreft, zo leest de krant in de brieven terug, niet.

Lees het hele artikel bij Die Welt (Engels). Morgen deel 2: ‘Das ist neu’ - Liefdesbrieven, afscheidsbrieven, foto’s en wat ze betekenen.