Zo word je rijk van wiet

Les één voor de hennepkweker. Het vervoer van geoogste hennepplanten kan het beste geschieden rond 6.45 uur ’s ochtends. „De stadspolitie wisselt omstreeks die tijd van wacht. Geen agent wil nog vlak daarvoor een aanhouding doen en de nieuwe lichting zit eerst aan de koffie. Dus wij hebben dan een half uur vrij spel wat betreft politiecontrole.”

Het is een van de vele criminele levenslessen in de gedetailleerde verklaringen die hennephandelaar Alain S. bij de politie heeft afgelegd. De 44-jarige in Tilburg geboren Alain is een criminele spijtoptant. Na negen jaar actief te zijn geweest in de Brabantse drugsscene meldt hij zich vrijdag 20 april 2012 bij de politie.

Hij zegt een dag eerder na een drugsgeschil met een vuurwapen te zijn bedreigd door zijn handlanger Ton K. Ton stuurde Alain ook een dreigend sms’je dat hij „met de hondjes” (grote vechthonden) zou langskomen. Omdat hij vreest voor zijn leven en dat van zijn gezin wil Alain onmiddellijk ophouden met de hennepteelt. Hij belooft de politie alles te zullen vertellen over de criminele drugsorganisatie.

Alain blijkt een goudmijn voor het opsporingsapparaat. „Hij vertelde veel dingen over de enorme hennepteelt in Brabant. Zaken die we niet wisten en die bij verificatie klopten”, zegt een opsporingsambtenaar die zich vanaf het begin met deze zaak bemoeide. Alain blijkt uiterst mededeelzaam en wat het helemaal mooi maakt: hij stelt niet als voorwaarde dat er vooraf een deal met hem wordt gesloten om hem in ruil voor strafvermindering in te zetten als kroongetuige. „Dat kwam ons goed uit gezien de moeizame ervaringen in andere arrondissementen met voortdurend manipulerende kroongetuigen”, zegt de opsporingsbron.

Op grond van de verklaringen van Alain begint de politie op 3 mei 2012 een strafrechtelijk onderzoek – codenaam Heemskerck – naar onder meer teelt op grote schaal in softdrugs en het witwassen van crimineel geld. Alain wordt door de politie gewoon als verdachte aangemerkt. „We hebben Alain alleen beloofd: jij praat en wij houden je in leven”, aldus de misdaadbestrijder.

Het is een familiebusiness...

De spijtoptant is opgenomen in een getuigenbeschermingsprogramma en moet tot nu goed worden beveiligd. In 24 verhoren op wisselende locaties heeft Alain rechercheurs van de Unit Zware Criminaliteit van de regiopolitie Midden- en West-Brabant in de zomer van 2012 bijgepraat. In de verhoren die in totaal 120 uur duurden worden alle kneepjes van het drugsvak uit de doeken gedaan.

De drugsbende waar Alain deel van uitmaakte, staat volgens hem onder leiding van de 50-jarige Tilburger Ton K., bijgenaamd De Kale. Het is goeddeels een Brabants familiebedrijf. Ook zijn zoon Mike, zijn vader Jan en Tons broers Theo en Toine werken in de firma. De organisatie exploiteert gemiddeld twaalf „hokken”, zoals ze de hennepkwekerijen noemen.

De hennepsoorten die ze kweken met hun legaal bij de growshops in Tilburg aangeschafte spullen als lampen en zaden – Skunk, Top 44, Amnesia of Northern Light – hebben een ‘kweekcyclus’ van om en nabij de 60 dagen. Daardoor kan er zes keer per jaar worden geoogst. Een kilo natte hennep – de geplukte en nog niet gedroogde plant – levert tussen de 1.000 à 1.400 euro op. Het is lucratieve handel, becijfert Alain.

Per oogst wordt zo’n dertig à veertigduizend euro verdiend. Alain zegt zelf de afgelopen jaren ongeveer een miljoen euro te hebben opgestreken. Ton K. stak volgens hem jaarlijks 2,5 miljoen euro netto in zijn zak. De bendeleider ging nogal eigenaardig om met zijn geld. Ton heeft de politie verteld dat hij „voor de geur en tegen het rotten” sommige bankbiljetten vacuüm verpakte in cellofaan en het in de grond begroef. Bij zijn aanhouding in augustus 2012 werd onder andere in zijn achtertuin een zuurkoolvaatje gevonden met 200.000 euro. Ook bij zijn schoonouders verstopte hij 66.000 euro.

De bende van Ton K. is een grote maar zeker geen uitzonderlijke criminele bende. Volgens Alain zijn er alleen al in Tilburg 60 vergelijkbare hennepbendes actief. Burgemeester Peter Noordanus van Tilburg, tevens voorzitter van de Taskforce Georganiseerde Criminaliteit Brabant Zeeland, bevestigt dit desgevraagd. „De omvang van de hennepteelt in Tilburg (200.000 inwoners) is niet uniek. In vrijwel heel Brabant is de situatie identiek.”

Alain vertelt de politie dat er in Tilburg en omstreken 20.000 kilo natte wiet per week wordt aangeboden aan verschillende opkopers. Dat betekent volgens een vertrouwelijk rapport van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) in Brabant en Zeeland, het Integraal Afpakteam Brabant en de Universiteit Tilburg – die de verklaringen van Alain hebben bestudeerd – een jaarlijkse bruto omzet van tussen de 728 en 884 miljoen euro. Dat is evenveel als de begroting van de gemeente Tilburg.

...een goede plek zoek je op Funda...

In Tilburg, zo vertelt de bedreigde getuige, zijn zo’n 1.900 personen „dagelijks bezig met hennepzaken. En dan zitten de knippers er nog niet bij.” Knippers, meestal vrouwen, halen de wiettoppen van de plant. Daarmee zijn in Tilburg zo’n 600 personen actief. Ze werken tien uur per dag tegen een contant uurloon van 25 euro. Het hennepbedrijf is daarmee een van de grootste werkgevers van Tilburg.

De illegale hennepteelt wordt vergemakkelijkt doordat onder- en bovenwereld niet zelden voortreffelijk samenwerken. De bedreigde getuige heeft tegenover de politie een reeks namen genoemd van corrupte contacten. Van de politieman van Turkse afkomst in Waalwijk die tipt wanneer ontruimingen van kwekerijen op handen zijn, de elektriciens die helpen bij het illegaal aftappen van stroom, de medewerkers van de milieudienst die voor een zakcentje niet klagen als er soms wel twintig keer per week afval van planten of zand wordt gestort tot het personeelslid van Vodafone dat vertelt welke telefoons worden getapt.

Het hennep telen begint allemaal met het zoeken van een goede plek voor een kwekerij. Gelukkig zijn er voldoende makelaars die volgens Alain best een oogje dicht willen knijpen bij het verhuren van leegstaande panden. Niet zelden zijn ze ook bereid voor een toelage van soms 5.000 euro per oogst actief mee te werken aan het huisvesten van henneptelers.

De zoektocht begint op Funda.nl. „Je gaat de panden bekijken. Zitten er geschikte panden tussen dan zoeken wij daar de juiste persoon voor om in dat pand te verblijven”, vertelt Alain. Een wat oudere niet al te crimineel ogende man voor wie ook een Audi A4 wordt geleast kan zonder op te vallen als ‘katvanger’ aan de slag in een villawijk. En soms kan het eenvoudiger. „Een Marokkaan zet je bijvoorbeeld in een appartement in Etten-Leur met twee kamertjes vol planten en klaar is Kees.”

...een advocaat helpt witwassen...

Notarissen en „de betere advocaten” staan de henneptelers bij met adviezen over het witwassen van de criminele verdiensten. Veel geld wordt geïnvesteerd in onroerend goed en in auto’s. Ook wordt er geld gestoken in buitenlandse firma’s en komt het later via een omweg terug. Alain praat uitvoerig over een bekende advocaat die uitlegde dat je „een jaar of tien goed geld moet zien te verdienen. Daarna, als je dus wilt stoppen met je criminele werkzaamheden, dan verdwijn je een half jaar uit zicht en vertrek je naar het buitenland. Je gooit je telefoon weg en je neemt geen contact meer op. In de tussentijd dat je weg bent, hou ik in de gaten of er onderzoeken naar jou gaande zijn. Als dat niet het geval is, kom je terug naar mij. De advocaat zei dat hij er dan toch voor zou zorgen dat het crimineel verdiende geld door hem of via hem zou worden witgewassen.”

De beschuldigde advocaat – die nog niet door de politie is verhoord maar zegt via-via op de hoogte te zijn gesteld van de verklaringen van Alain – weerspreekt desgevraagd dat hij ongeoorloofde adviezen heeft gegeven. „Ik leg alleen uit dat de Nederlandse fiscus amoreel is: ook illegale inkomsten worden regulier belast.” De overige beschuldigingen noemt hij „een broodjeaapverhaal”.

Verreweg het grootste deel van de in Tilburg geproduceerde hennep wordt volgens Alain opgekocht door Turkse Tilburgers. Een van de Turkse afnemers is eigenaar van een growshop in Tilburg. Naar verluidt worden de drugs vooral gesmokkeld naar Engeland en Duitsland waar de opbrengst een veelvoud is van die in Nederland. De Turken investeren hun geld volgens Alain in hotels en flats in Turkije.

Burgemeester Noordanus zegt dat de hennep uit zijn gemeente wel voor de export bestemd móét zijn. „Het gaat om zulke hoeveelheden dat anders iedere Tilburger zich de hele dag suf zou moeten blowen om het op te krijgen.” De burgemeester is op zichzelf weliswaar niet tegen gereguleerde wietteelt, om te zorgen dat de twaalf coffeeshops in zijn gemeente legaal kunnen worden bevoorraad – zijn gemeenteraad is daar ook voorstander van. Maar hij vindt de omvang van de export het echte probleem. „De opsporing en bestraffing van illegale hennepteelt moet nog krachtiger worden aangepakt. Een internationale aanpak is nodig.”

Vier maanden nadat Alain zich bij de politie meldde, zijn in Tilburg twaalf vermeende leden van de bende van Ton K. gearresteerd. Bij huiszoekingen werd onder meer acht ton aan contant geld gevonden, 300 liter vloeibare amfetamine, 100 kilo henneptoppen. Diverse hennepkwekerijen werden ontmanteld.

...maar gevaarlijk is het wel

In zijn verhoren ontkent Ton K. in de hennep actief te zijn. Tot een jaar of negen terug zat hij wel in de wiethandel. Hij is toen naar eigen zeggen gestopt omdat „de straffen erg hoog werden en ik pijn in mijn rug kreeg”. Hij is nu een eerzaam burger die in de sportschool in Tilburg zijn dagen slijt. „Vroeger was ik een straatvechtertje maar nu niet meer”, zegt hij.

Alain is volgens Ton gewoon „een blufprater”. Ton geeft wel toe dat er om hem heen nog flink hennep wordt geteeld. „Heel Tilburg is een olievlek”. In de stad zijn volgens hem „wel dertig afnemers” van hennep. „Nu is het wereldje veel te schimmig, veel te gevaarlijk. Er gebeuren te veel dingen. Ik wil die ellende niet. Dus pikken, rippen van elkaar, schieten. Daar wil ik niets mee te maken hebben.”

De bende van Ton K., inclusief de bedreigde getuige Alain S., staat later dit jaar voor de rechter. De zittingen worden gehouden in de speciaal beveiligde ‘bunker’ in Amsterdam-Osdorp. Op die manier hoopt justitie Alain makkelijker in leven te kunnen houden.

De strafzaak kan het OM nog flink wat moeilijkheden opleveren. Op 8 van de 24 gefilmde verhoren met Alain is geen geluid te horen. Dat komt volgens justitie door „een defecte kabel” en soms stond er een knopje op mute. Advocaten vermoeden dat opnames opzettelijk zijn vernietigd. Zo zou justitie willen verbergen dat de getuige belastende informatie kreeg ‘aangereikt’ door rechercheurs. De door Alain ondertekende schriftelijke verbalen van verhoren zouden daarom volgens advocaten als onrechtmatig moeten worden aangemerkt.