Studeren wat leuk is? Tijd voor een reality check

Foto xkcd.com

Universiteiten zwijgen erover, en scholieren zijn te jong om hun baankansen zelf uit te vogelen. Een betere keuze dan ‘doen wat je leuk vindt’ begint bij betere voorlichting, vindt Saar van Veelen.

‘Every major’s terrible’ zingen studenten van de Canadese Simon Fraser University in een filmpje dat hilarisch zou zijn als het niet waar zou zijn. Nu lijkt bijna geen enkele studie te leiden tot zekerheid van werk. Dit geldt niet voor sommige technische studies, maar in mijn voornamelijk met alfa’s en gamma’s gevulde kennissenkring kijkt vrijwel niemand uit naar de arbeidsmarkt. En dat komt niet doordat dan het ontspannen studentenleven voorbij is. De meesten van ons willen na zo’n vijf jaar studeren wel de zekerheid en structuur van een vaste baan. We zien op tegen eindeloos solliciteren op banen waarvoor ervaring vereist is die je niet hebt, of tegen een onbetaalde stage of werkervaringsplek.

Hoe anders zagen wij het leven als afgestudeerde voor ons! Als scholieren zich in de bovenbouw oriënteren op een studie worden ze door universiteiten gepaaid met glimmende brochures, gratis condooms en flitsende presentaties. Op de websites voor studiekiezers van verschillende universiteiten kun je doorklikken naar een kopje dat iets lijkt te vertellen over het toekomstperspectief van de studies. Geen woord over over de uitdagingen van de arbeidsmarkt. Scholieren zijn zo jong dat ze niet zelfstandig op zoek kunnen gaan naar voor- en nadelen in de verre toekomst van de studie van hun keuze.

Zo kan ik me herinneren dat wij door school vooral werden gestimuleerd iets te kiezen wat ons leuk leek en waar we goed in waren. Een vriendin kreeg van haar studiekeuzebegeleider de verzekering dat zij iets moest kiezen wat ze leuk vond, ‘dan word je er vanzelf goed in en vind je hoe dan ook een baan’. Hij adviseerde haar culturele antropologie als tweede keuze, na criminologie. Om mij heen volgden de meeste studenten hun studie met veel interesse en plezier, maar voorlopig betaalt dit zich nog niet uit in een baan.

Het wordt tijd voor een reality check. Scholieren moeten actiever gestuurd worden, om te voorkomen dat universiteiten weer een generatie afleveren die geen werk vindt of het moet doen met banen die niet aansluiten op hun opleiding of onder het niveau daarvan liggen.

Betere voorlichting over het toekomstperspectief van studies is noodzakelijk. Doen wat je leuk vindt is belangrijk, van iets doen wat je niet leuk vindt word je vroeg of laat ongelukkig. Maar niet every major die je in eerste instantie niet zelf kiest is terrible.

Saar van Veelen is afgestudeerd psycholoog en heeft momenteel een werkervaringsplaats.

Lees in de bijlage Opinie & Debat van NRC Weekend meer over studiekeuze:

- Ik heb spijt mijn van keuze voor een studie filosofie, door Niels van den Dungen.
- Iedereen hoogopgeleid, wat een kortzichtig plan, door Leo Prick.
- Het beste advies: werk hard op school, door Ton van Haperen.