Jammer, ik koos filosofie

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

Ouders en de overheid moeten scholieren veel beter helpen om te voorkomen dat ze spijt krijgen van hun studiekeuze, stelt Niels van den Dungen.

Spijt van de studiekeuze is een probleem: voor toekomstige studiekiezers, huidige studenten en afgestudeerden. Volgens een onderzoek van EenVandaag, vorig jaar uitgevoerd, zou 35 procent van de studenten een andere studie volgen als ze opnieuw mochten kiezen. Vanwaar deze spijt?

Ten eerste focussen jonge studiekiezers zich voornamelijk op de leuke aspecten van een studie, waaronder de stad en de (potentiële) medestudenten. Zij denken dat een brede, afwisselde studie een voordeel is, wat in schril contrast staat met werkgevers die juist om specialistische kennis en vaardigheden vragen. Het leren van een specialistisch vak is uit de mode. Vaak doet een ‘wie dan leeft, wie dan zorgt’-mentaliteit de rest.

Dan zijn er de ouders. Soms hebben ze er geen idee van hoe het eraan toegaat op een hogeschool of aan de universiteit. Ze noemen het – om het voor zichzelf begrijpelijk te houden – veelzeggend ‘school’ of ‘opleiding’. Het enige wat zij zich realiseren, is dat studeren belangrijk is voor het latere leven van hun kind. Wélke opleiding dat dan moet zijn – dat vinden ze van minder groot belang.

Ook zijn er de hogescholen en universiteiten. Het huidige financieringsmodel van het hoger onderwijs legt de nadruk op het aantal ingeschreven studenten. Het is voor hogescholen en universiteiten dus zaak zoveel mogelijk studenten binnen te halen. Zij voelen zich genoodzaakt ook de kwetsbare studiekiezers aan zich te binden. Het afremmen van massaopleidingen staat gelijk aan een financiële zelfmoord; voor deze instellingen bestaat er geen impuls om kritisch om te gaan met toelating van studenten.

Tot slot maakte de overheid het volgen van een tweede studie na de eerste financieel gezien nagenoeg onmogelijk, door het collegegeld fors te verhogen voor diegenen die al een diploma op zak hebben. Slechte studiekeuzes kunnen om deze reden ook amper worden teruggedraaid.

Ik studeerde zelf filosofie en ik geef volmondig toe dat ik daarvan spijt heb. Wijsheid komt met de jaren en valt moeilijk alleen uit boeken te halen. Mijn boodschap aan toekomstige studiekiezers is dan ook: bega niet dezelfde fout als ik, maar wees bewuster en slimmer.

Maak een lijstje van duidelijke, concrete selectiecriteria en laat je niet alleen maar leiden door wat je ‘leuk’ vindt. Ouders, ga écht in gesprek met je kind en praat ook met mensen die verstand hebben van diverse studies. En gebruik je boerenverstand, dat is vaak al genoeg. En overheid, geef studenten de ruimte om slechte keuzes te herstellen – niet alleen voor zichzelf, maar ook als waardevolle, omgeschoolde krachten voor de arbeidsmarkt.