Geur van Sovjet-Unie

Er werd de laatste tijd veel geschreven over de kaalslag onder de openbare bibliotheken en geschokte boekenliefhebbers hadden het over de geur van boeken, die nooit door digitale bestanden vervangen kon worden. Ze hadden gelijk.

Ik rook weer eens in een paar oude sovjetboeken. Het jaarboek Sjachmaty 1957 en The Soviet School of Chess uit 1958. Ik heb vroeger ook wel eens over die penetrante geur geschreven en kreeg toen een interessante reactie van een chemicus die uitlegde hoe het kwam.

De geur was er nog, maar iets minder sterk dan vroeger. Ik zou nog wel wat andere sovjetgeuren in huis willen hebben. De geur van een sovjetwinkel van vlees en vleeswaren, van de papirosi, de sovjetsigaretten, of van de Georgische cognac.

In de oude schaakboeken ruik ik de vergane wereld van de grandioze sovjetschaakmachine. In die jaren, 1957 of 1958, leerde Jan Timman schaken. Nu, 62 jaar oud, speelt hij in de Challengers-groep van het Tatatoernooi en drie ronden voor het eind stond hij een half punt achter de twee koplopers. Een belofte voor de toekomst, schreef iemand.

„Ga niet kalm die goede nacht in, de ouderdom moet branden en schreeuwen tegen het einde van de dag; raas, raas tegen het doven van het licht”, schreef de dichter Dylan Thomas.

Terwijl wereldkampioen Magnus Carlsen (23) in een triomftocht over de wereld schaakte met Art Levinson en Mark Zuckerberg, de bazen van Apple en Facebook, en zich onderhield met Bill Gates, de baas van de digitale wereld, overwoog Anand (44) of hij in maart mee zou doen aan het volgende kandidatentoernooi.

Er werd verwacht dat hij het niet zou doen. Proberen om nog een keer wereldkampioen te worden, wat had het voor zin voor hem? Maar toch, afgelopen week werd bekend dat hij zal spelen in dat kandidatentoernooi. Ook hij gaat niet kalm de nacht in als een ambitieloze eregast van kleine prettoernooitjes, hij blijft echt schaken.

Hikaru Nakamura – Loek van Wely,Tata Steel zevende ronde

1. e4 c5 2. Pf3 e6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pc6 5. Pc3 d6 6. g4 Pge7 7. Pb3 a6 8. h4 b5 9. Lg2 Lb7 10. g5 Tc8 11. De2 h5 12. a4 b4 13. Pa2 g6 14. Lf4 Lg7 15. Td1 Pe5 16. Pxb4 Pc4 17. Pd3 Db6 18. 0-0 0-0 19. Pd2 Tfd8 Voor de geofferde pion heeft zwart genoeg spel. 20. Pxc4 Txc4 21. Pe5 Waarschijnlijk beviel de stelling Nakamura niet. Hij geeft de strijd een andere wending met een dubieuze kwaliteitswinst. 21...dxe5 22. Le3 Tcd4 23. c3 Lc6 24. b3 Hierna krijgt Van Wely duidelijk voordeel. Iets beter was 24. Dc2. 24...Dxb3 25. cxd4 exd4 26. Lf4 Dxa4 27. Df3 Lb5 28. Ta1 Db4 29. Tfd1 d3 30. Tab1 Da3 31. Lf1 Pc6 32. Dg3 Da2 33. Tbc1 d2

Over deze winnende zet dacht Van Wely lang na. Alles moest haarscherp berekend worden. 34. Txd2 Txd2 35. Lxb5 axb5 36. Lxd2 Pd4 37. Tc8+ Kh7 38. Dc7 Ook dit had Van Wely zien aankomen toen hij 33...d2 deed. 38...Db1+ Na 38...Dxd2 39. Dxf7 heeft zwart niet meer dan eeuwig schaak. 39. Lc1 39. Kh2 wordt aardig weerlegd door 39...Le5+. 39...Pf3+ 40. Kg2 Pxh4+ 41. Kh3 Dxe4 42. Df4 Dh1+ 43. Dh2 Db7 44. Td8 Na 44. Tc7 of 44. Tb8 gaat na een paar schaakjes wits toren verloren. 44...Le5 45. f4 Df3+ 46. Dg3 Dh1+ 47. Dh2 Df3+ 48. Dg3 Dh1+ 49. Dh2 Dxc1 50. fxe5 Dxg5 51. Df4 Nog een laatste doorzichtige truc. Na 51...Dxf4 52. Th8+ wordt het pat. 51...Dxd8 52. Dxf7+ Kh6 Wit gaf op.