Verboden korting zat in de KPN-genen

Beschuldigd, berispt bestraft en beboet: als voormalig monopolist kijkt telecomprovider KPN nergens meer van op. Tenzij er een recordboete opgelegd wordt van bijna 30 miljoen euro – 29.683.875,80 euro om precies te zijn.

Gisteren werd bekend hoe zwaar de Autoriteit Consument en Markt (ACM) KPN bestraft wegens het benadelen van concurrenten bij de aanbesteding van een groot overheidscontract uit 2010: de vaste telefonie van alle rijksinstanties.

KPN is de grootste Nederlandse netwerkbeheerder. Van die kabels en infrastructuur moeten ook veel concurrenten gebruik maken. KPN mag zijn eigen diensten niet voortrekken, bijvoorbeeld door extra korting te geven. Op het netwerk zou moeten gelden: gelijke monniken, gelijke kappen.

KPN speelde echter vals, volgens de beschuldiging. Het netwerkbedrijf stelde de eigen verkooporganisatie ruim van tevoren op de hoogte van een korting op het gebruik van de infrastructuur. De concurrenten – waaronder Tele2 – werden in juli 2010 pas op het allerlaatste moment ingeseind – letterlijk een uur voordat de aanbestedingsprocedure sloot.

Zo konden ze hun biedingen niet meer aanscherpen en kon KPN’s zakelijke tak een aantrekkelijker bod doen op het forse overheidscontract (15 tot 20 miljoen euro per jaar). Afhankelijk van de looptijd zou het contract 120 miljoen euro omzet op kunnen leveren voor KPN.

De zaak kwam aan het licht door klachten van concurrenten en de overheid besloot de aanbesteding aan de nummer twee, Tele2, te geven. Na protest van KPN moest het hele contract opnieuw aanbesteed worden.

Het is niet de eerste keer dat KPN bestraft wordt wegens het uitdelen van zakelijke kortingen (zie kader) en machtsmisbruik. Als voormalige staatsbedrijf en belangrijk leverancier van overheidspartijen zit het in de KPN-genen om eigen diensten een extra duwtje in de rug te geven – in ieder geval tot in 2010.

KPN werd vanwege deze zaak in 2011 onder verscherpt toezicht gesteld. Topman Eelco Blok vertelde toen dat hij alles in het werk stelt om de afdeling wholesale (die netwerkcapaciteit verhuurt aan andere partijen) strikt te scheiden van de verkooptak: „Liever een contract duurder aanbieden dan op een ongeoorloofde manier te werken”, zei Blok destijds in een interview in deze krant.

KPN stuurt managers op cursus om ze de mores van de telecomwet bij te brengen, maar de dagelijks praktijk is anders. Alle medewerkers staan onder zware druk om beter te presteren in een krimpende telecommarkt.

De uiteindelijke boete is hoog, maar had nog veel hoger uit kunnen pakken. KPN tekende protest aan via het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) en probeerde het boetebedrag uit de publiciteit te houden.

De provider voelt zich dubbel gestraft. KPN moest zijn bieding op het overheidscontract intrekken en liep daardoor tientallen miljoenen mis. Bovendien was de ondertoezichtstelling door telecomwaakhond Opta in 2011 een blamage voor KPN, dat al sinds 1989 geen staatsbedrijf meer is. Pogingen van Eelco Blok – hij was net begonnen als topman – om met een goed gesprek de zaak op te lossen, mislukten.

Zoals gebruikelijk legt de telecomprovider zich niet bij de boete neer: KPN gaat in hoger beroep.