IBAN: wat hebben we eraan?

Het komt alvast in aanmerking om het woord van het jaar 2014 te worden, ook al bestaat het al een tijd: IBAN. Wen er maar vast aan. De afkorting die staat voor ‘internationaal bankrekeningnummer’. Voorafgegaan door een andere afkorting: SEPA. Single Euro Payments Area. Anders gezegd: de nationale betaalmarkten maken plaats voor één Europese betaalmarkt. Een oud besluit en oude wens die binnen de Europese Unie al jaren bestonden. Maar nu de realisatie ervan nadert, neemt de twijfel toe. Temeer daar de prangende vraag onder de ‘gewone’ klanten van banken luidt: wat heb ik eraan?

De consument dus die het gevoel zou kunnen hebben dat hij over het hoofd is gezien bij de discussies die er in de financiële wereld en in en rond ‘Brussel’ over de invoering van het nieuwe nummer zijn gevoerd. Want wat is de vooruitgang van een banknummer dat in Nederland per 1 februari uit achttien letters en cijfers bestaat? Weer een cijfer- en lettercombinatie om te onthouden of te noteren, naast het burgerservicenummer en de vele wachtwoorden voor internet. Veelzeggend was het ezelsbruggetje dat de samenwerkende hulporganisaties kozen voor hun tot nu toe zo gemakkelijk te onthouden gironummer 555. „Nederland, geef acht! In Nood Gul Bijschrijven op 7 nullen en 3 vijven.” Hoeveel ezels zullen dit onthouden? DING FLOF BIPS. Wie weet dat nog? En die ezelsbrug klopt al niet meer. Veel meer landen hebben nu de euro als munt.

In deze krant stond gisteren te lezen hoe een penningmeester zijn vrije tijd moet besteden aan het ‘IBAN-proof’ maken van zijn scoutingclub, opdat de automatische inning van de contributies niet in gevaar komt. Typisch zo’n alledaags probleem waar de bedenkers van IBAN vermoedelijk wat al te achteloos aan voorbij zijn gegaan. Veelzeggend is dat ambtenaren van de Europese Commissie en bankiers elkaar tegenspreken over de vraag wie IBAN heeft bedacht. Het was die ander. Het ontbreken van vaders duidt erop dat van succes vooralsnog geen sprake is. Ook al maakt het nieuwe systeem het internationale betalingsverkeer goedkoper.

Misschien is de scepsis in Nederland wel groter dan elders. De Nederlandsche Bank constateerde eerder dat één Europese betaalmarkt inefficiënte betaallanden relatief meer voordelen biedt „dan efficiënte, zoals Nederland”. Andere hinderpaal voor de omarming van IBAN: de voordelen voor een land als Nederland worden pas op langere termijn zichtbaar. Eerst is er een overgangsfase met een ingewikkelde code en de kosten van de omzetting.

De Europese Commissie heeft de beoogde invoeringsdatum van 1 februari verschoven naar 1 augustus. Nederland doet aan dit uitstel niet mee. Dat is misschien wel braaf, maar niet verstandig.