Ex-aandeelhouders willen juridische stappen

Gisteren verscheen het uiterst kritische onderzoeksrapport over de nationalisatie van bank en verzekeraar SNS Reaal.

1 Hoe is op het rapport gereageerd?

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) zei gisteren dat het „pijnlijk waar” is dat De Nederlandsche Bank (DNB) en het ministerie van Financiën eerder hadden moeten ingrijpen bij SNS Reaal. Volgens hem zijn kansen blijven liggen, maar zijn het ministerie en DNB nu veel scherper. Binnen enkele weken zal hij uitgebreider reageren. Ook DNB reageert later.

Veel partijen in de Tweede Kamer willen snel een debat met de minister. Wouter Bos, minister van Financiën in de periode dat het ministerie volgens de onderzoekers eerder had moeten ingrijpen, wilde niet reageren. Directeur Jan Maarten Slagter van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) noemde het rapport „ongekend hard”. „Dit is wel de laatste nagel in de kist van Nout Wellink.”

2 Wat betekent dit voor DNB en Financiën?

Dat is nog onduidelijk. De commissie doet een aanbeveling om het oude bestuursmodel bij DNB in ere te herstellen, waarbij de president-directeur eindverantwoordelijk is. In 2011 was er een speciale directeur toezicht aangesteld. Dat gebeurde na kritiek op de toezichthouders rond de overname van ABN Amro en het faillissement van DSB Bank. De commissie stelt dat voorkomen moet worden dat binnen DNB het toezicht op de stabiliteit van het financiële stelsel (macro) en het toezicht op instellingen (micro) gescheiden zijn. Vraag is of de Kamer opnieuw hervormingen eist in het toezicht naar aanleiding van dit rapport.

3Wat zijn de juridische implicaties van het rapport-Frijns?

De VEB onderzoekt of een schadeclaim tegen DNB wegens falend toezicht mogelijk is. Volgens VEB-directeur Slagter is het juridisch lastig toezichthouders aan te klagen. VEB-juristen kijken toch of DNB aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade die beleggers door de nationalisatie van SNS hebben geleden. In het rapport staat volgens Slagter ook extra informatie die kan worden gebruikt om het standpunt te onderbouwen dat bij SNS zelf sprake was van wanbeleid. Of het rapport gevolgen heeft voor eventuele compensatie van onteigende aandeelhouders en houders van achtergesteld obligatiehouders, moet de VEB nog bestuderen. Als het aan de minister ligt krijgen de kapitaalverschaffers geen compensatie. De commissie schrijft dat dit past in „het huidige tijdsgewricht”.

4 Welke procedures lopen nog?

Er loopt een procedure over de hoogte van de schadevergoeding voor de gedupeerden van de nationalisatie. De minister wilde geen schadevergoeding uitkeren, maar de Ondernemingskamer besloot dat er toch een bedrag moest komen. Een commissie van experts moet de hoogte vaststellen. De minister ging tegen het besluit van de Ondernemingskamer in cassatie. Dat loopt. Ook diende de VEB eind 2013 bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EVRM) een klacht in over de nationalisatie. De VEB wil dat het Hof zich buigt over het „onteigenen van particulier bezit”.

5 Waarom komt er geen procedure bij de Ondernemingskamer over wanbeleid bij SNS Reaal?

Alleen de aandeelhouders kunnen bij de Ondernemingskamer een onderzoek naar wanbeleid en bestuurdersaansprakelijkheid aanvragen. Maar zij werden in één klap onteigend.

De nieuwe eigenaar is de staat. Maar namens de staat heeft minister Dijsselbloem laten weten zo’n procedure niet te willen aanvragen en ook SNS Reaal is daar niet toe bereid. Het betekent dat alleen de advocaat-generaal van het Amsterdamse gerechtshof nog zelfstandig kan besluiten om een procedure te verzoeken. Dat is ongebruikelijk, maar de VEB heeft de advocaat-generaal in het geval van SNS Reaal verzocht dat toch te doen.

Deze heeft daarover, nu bijna een jaar na de nationalisatie, nog altijd geen beslissing genomen. Slagter heeft gisteren schriftelijk verzocht om een antwoord op zijn verzoek.

Sweder van Wijnbergen bespreekt twee SNS-boeken pagina C2-3