Een meester van het erudiet en gezond verstand

Ook het werk van H.L. Wesseling is niet vrij van fraude en plagiaat. Hij bekent het zelf in zijn nieuwste bundeling verspreide geschriften Van toen en nu. In zijn proefschrift – lang geleden – heeft hij in een voetnoot een paginanummer verzonnen. Later heeft hij zonder bronvermelding een grappige zinswending geleend van K. van het Reve, die hem dat overigens vergaf.

Het is typerend. Wesseling weet best dat er soms gekke dingen gebeuren in de academische wereld, zeker in het opgejaagde wetenschapsbedrijf. Maar hij brengt kritiek graag terug tot zijns inziens passende proporties door zulke zelf relativerende bekentenissen.

De kleine biecht past ook in ruimere zin bij de Wesseling, die zichzelf definieert in tegenstelling tot de Britse historicus A.J.P. Taylor. Die laatste zou tijdens een sollicitatiegesprek hebben ontkend dat hij er ‘strong political views’ op nahield: ‘Oh no, extreme views, weakly held’. Wesseling daarentegen ziet zichzelf als een man van ‘moderate opinions, strongly held’.

Een van die sterk gevoelde, gematigde opvattingen is zijn stelling dat Paars niet voor herhaling vatbaar was. Dat schreef hij in Hollands Maandblad (maart 2012), toen hij zich afvroeg wat de blijvende erfenis van Hans van Mierlo eigenlijk is. Denkend over de gebruikelijke opinie dat de komst van Paars de macht van het CDA had doorbroken, wordt hij voor zijn doen fel. O ja, heeft het CDA zeventig jaar lang zo’n grote macht uitgeoefend? De periode waarin een ongekende bloei van de verzorgingsstaat is bereikt? Dan mogen we die partij wel op de knieën danken voor zijn heilzame werk. En als we de christen-democraten die eer niet gunnen, dan viel het wel mee met hun dominantie. Een van de twee.

Sinds die publicatie viel het kabinet, en werd na gepolariseerde verkiezingen tussen de grootste kemphanen, VVD en PvdA, een uitruilkabinet gevormd. Politiek zonder tegenstelling, die de extremen zuurstof geeft. De gang van zaken sindsdien geeft de auteur geen aanleiding zijn Nooit-meer-Paars-devies in te trekken.

Het is vintage Wesseling. Veel weten, goed nadenken, gewoon-doen. Hij bekent dat hij moeilijk nee kon zeggen op verzoeken van K.L. Poll, de oprichter van Hollands Maandblad. Dat blad bracht auteurs bij elkaar die in onopgesmukt Nederlands grote thema’s aansneden of de draak staken met heersende wijsheden. Wesseling is zo’n meester van het erudiet gezond verstand.

In zijn nieuwe bundel levert zijn belangstelling voor Frankrijk en de koloniale geschiedenis nieuwe inzichten op. Verder staan er verrassende en gevarieerde opstellen in over geschiedschrijving, Franse en Britse bemoeienis met Egypte, Van Reybroucks Congo, Nederland en Zuid-Afrika. Nieuw nationalisme. En een pleidooi voor stijl in de geschiedschrijving. Een draagbare Wesseling, maar allerminst travelling light.