Renzi brengt vaart in politiek Italië

Renzi dinsdagavond in het praatprogramma Porta a Porta. Foto Reuters

Acht jaar hebben Italiaanse politici over een nieuwe kieswet gebakkeleid, zonder enig resultaat. Niemand wilde de voordeeltjes opgeven van de huidige regels, ook al leidden die bij de verkiezingen vorig jaar tot een totale patstelling.

Maar sinds Matteo Renzi in december tot leider van de linkse Democratische Partij is gekozen, is er vaart in het debat gekomen. De 39-jarige burgemeester van Florence schrikt er niet voor terug als een olifant door de porseleinkast van gevoeligheden te gaan. Het resultaat: bij het Huis van Afgevaardigden ligt er sinds gisteravond eindelijk een wetsontwerp, dat een goede kans van slagen heeft.

Renzi brengt een nieuwe wind in zijn partij en in de Italiaanse politiek. Hij spoort zijn partijgenoot in palazzo Chigi, het Italiaanse Catshuis, aan om na negen maanden rommelen eindelijk werk te maken van de belofte van structurele veranderingen – werkgelegenheid en onderwijs voorop.

Premier Enrico Letta, zo vat commentator Stefano Folli van de werkgeverskrant Il Sole 24 Ore het samen, moet nu maar eens proberen iets nuttigs voor het land te doen in plaats van alleen maar het hoofd boven water houden. Hoe belangrijk de ogenschijnlijke politieke rust ook op de kapitaalmarkten is, er ligt nog steeds, al jaren, een stevige lijst structurele hervormingen.

We moeten iets doen, anders worden we weggevaagd, waarschuwt Renzi zijn partij. Dat de protestbeweging van Beppe Grillo elf maanden geleden een kwart van de stemmen kreeg, liet immers zien hoe ontevreden kiezers zijn over de gevestigde partijen.

In zijn dadendrang walste Renzi afgelopen maand over de bedenkingen van partijgenoten tegen een akkoord met de rechtse leider Silvio Berlusconi heen. In de politiek kies je je vrienden, niet je tegenstanders, zei hij. En Berlusconi is nu eenmaal een realiteit.

Dat moet Berlusconi als muziek in de oren hebben geklonken. Hij is aangeslagen na zijn schorsing als senator (wegens een veroordeling voor financiële fraude) en het vertrek van een aantal dissidenten die niet met de brede coalitie van Letta wilden breken. De 77-jarige mediamagnaat wacht ook nog een beslissing over hoe hij zijn veroordeling tot een jaar moet invullen: met huisarrest of taakstraffen.

Maar een andere leider voor Forza Italia, waarin nog steeds een groot aantal kiezers op rechts zich herkent, is niet in zicht. Daarom, zei Renzi, moeten we een akkoord met Berlusconi sluiten als we willen dat een nieuwe kieswet een kans maakt. Berlusconi, blij met de aandacht, nam daarbij zaterdag zijn eerste bezoek aan het linkse partijbureau en een paar rotte eieren tegen zijn auto voor lief.

Maandag wist Renzi de achterdochtigen binnen zijn partij te overtuigen. Was hij niet té pragmatisch? Zit er geen ideologisch tekort achter zijn dadendrang? Gaat hij niet te snel met het opzijschuiven van de oude garde? Uit protest trad partijvoorzitter Cuperlo maandag af. Maar Renzi doet het erg goed in de peilingen.

Het Constitutionele Hof had de huidige kieswet op een aantal punten ongeldig verklaard, zodat nieuwe verkiezingen tot volledige fragmentatie zouden hebben geleid. Dat was de afgelopen maanden een hele geruststelling voor Letta: er was geen alternatief in zicht voor zijn weinig geliefde coalitie van Democratische Partij, kleine centrumpartijen en de dissidenten uit het Berlusconikamp.

Maar met de nieuwe kieswet, die een aantal kiesdrempels instelt en onder voorwaarden een bonus toekent aan de winnaar, ziet de mogelijkheid van nieuwe verkiezingen er ineens een stuk aantrekkelijker uit. Voor Renzi zeker. De bedachtzame Letta weet dat, en realiseert zich dat hij een paar successen nodig heeft om zijn partijgenoot Renzi, die ervan droomt om zelf premier te worden en zeker geen vriend is van Letta, wind uit de zeilen te nemen.

En Berlusconi? Die heeft een paar dagen rust genomen in een fraaie villa aan het Gardameer. Daar zal hij ook, zo heeft hij vertrouwelingen verteld, een streng dieet volgen. Om in optima forma te zijn. Zoals hij steeds heeft gedaan als hij verwacht dat er een verkiezingscampagne aan komt.