Regering en rebellen Zuid-Soedan tekenen staakt-het-vuren - ‘klein begin’

Een man met zijn bezittingen, op de vlucht voor de gevechten in Zuid-Soedan. Foto EPA

De regering en rebellen in Zuid-Soedan hebben een staakt-het-vuren getekend. Dat bericht persbureau Reuters. Daarmee lijkt voorlopig een einde te komen aan de gevechten die ruim een maand duurden en die aan duizenden mensen het leven kostten. Maar de vraag is hoe houdbaar dit bestand is.

Het staakt-het-vuren tussen de regering van president Salva Kiir en de rebellen die loyaal zijn aan de ontslagen vicepresident Riëk Machar werd getekend in de Ethiopische hoofdstad Addis Ababa na vredesbesprekingen die twee weken hebben geduurd.

NRC-correspondent Koert Lindijer zegt vanuit de hoofdstad Juba dat het akkoord de deur naar vrede op een “klein kiertje” zet:

“Het kan het begin zijn van een mogelijk vredesproces. Maar het zijn een paar mensen in Addis Abeba die hebben besloten dat er niet meer gevochten gaat worden. Het is geen akkoord tussen alle strijdende partijen die erbij betrokken zijn. Dus je kan je afvragen wie er zicht houdt op de naleving van zo’n akkoord door alle tribale milities.”

Politieke strijd kreeg sterk tribale dimensie

De kiem voor het conflict werd afgelopen zomer gelegd toen president Kiir zijn ambitieuze vicepresident Riëk ontsloeg, evenals een groot deel van zijn kabinet. Lindijer legde vorige week in de krant uit wat de aanleiding was voor de gevechten:

Aangevuurd door een groepje van vijf naaste adviseurs koos Kiir de confrontatie: hij ontbond afdelingen van de regerende SPLM, zuiverde het leger van vermeende dissidente officieren en vulde de Presidentiële Garde met eigen aanhangers uit zijn geboortestreek. In het weekeinde van 15 december kwam het conflict tot uitbarsting op een partijvergadering over democratisering, waarbij Kiir riep dat Riëk een staatsgreep wilde plegen.

Riëks huis in de hoofdstad Juba werd door tanks en mortiervuur kapot geschoten. Familieleden en lijfwachten kwamen om. Riëk zelf ontsnapte echter door een gat in het hek om zijn huis. Onder zijn leiding ontwikkelde zich razendsnel een grote opstand in het leger. Soldaten van Riëks stam, de Nuer, sloegen massaal aan het muiten. Dinka’s van de Presidentiële Garde voerden slachtingen uit onder Nuers in Juba. Lindijer:

Zo kreeg de politieke strijd tussen Kiir en Riëk – net als in het verleden – een sterke tribale dimensie. Toen legercommandant Peter Gadett, aanhanger van Riëk, enkele weken geleden de stad Bor innam en daar huishield onder Dinka’s, werd een nauwelijks meer te stoppen cyclus van geweld tussen de stammen op gang gebracht.

Resultaten afgelopen dagen gaf regering stevige positie

Bijna een half miljoen mensen zouden op de vlucht zijn vanwege de gevechten van de laatste maand. Volgens Lindijer is er dan ook nog een lange weg te gaan op weg naar vrede, ook als de wapenstilstand standhoudt. Er is te veel bloed vergoten:

“Er zijn zoveel wraakgevoelens door alle moordpartijen over en weer. Er is zo veel gif gespoten, dat vergeet je niet zomaar. De gevoelens staan nog lang niet naar verzoening. Het ontstane schisma is gigantisch. Laat ik het zo zeggen, hier vanavond in Juba heb ik niemand horen juichen toen het bestand bekend werd.”

Sinds 6 januari vonden er tussen de rebellen en de Zuid-Soedanese regering onderhandelingen plaats over een staakt-het-vuren. Het leger van Zuid-Soedan veroverde de laatste dagen weer een aantal grote steden op de rebellen. Daardoor was de positie van de regering een stuk steviger. Kiir ging dan ook niet in op eisen van zoals de vrijlating van politieke gevangenen en terugtrekking van de Oegandese troepen, die de regering bijstonden in de strijd.