Het onderwijs staat niet in dienst van het kapitalisme

Tweetalig onderwijs

Staatssecretaris Dekker motiveert zijn pilot met Engelstalig onderwijs op twaalf basisscholen met: „Nederland moet meedraaien in de Europese en mondiale economie”. Om later te kunnen concurreren in de wereldeconomie moeten basisschoolleerlingen zo vroeg mogelijk de Engelse taal opdoen, zo licht hij toe.

Dat roept de belangrijke vraag op over de doelstellingen van ons onderwijs.

Onderwijzen wij onze kinderen om hen groot te brengen tot bekwame producenten en consumenten binnen ons neoliberaal kapitalistisch Westers economisch systeem?

Van basisschool tot en met universitair onderwijs ligt in toenemende mate de nadruk op het verwerven van vaardigheden die nuttig zijn binnen het economisch functioneren. Niet-exacte vakken en de geesteswetenschappen delven hierbij het onderspit. Een natuurwetenschappelijke en economische benadering domineert. Waarom is die dominantie een te kritiseren ontwikkeling?

Onderwijs is van oudsher gericht op het scholen van kinderen tot kritische, democratische burgers. In een pluralistische samenleving is onderrichten tot democratisch samenleven belangrijker dan ooit.

Voor die fundamentele doelstelling is het essentieel om gevormd te worden door kunst, muziek, filosofie, geschiedenis, religie en literatuur. Talen vormen een belangrijke sleutel om al die domeinen diepgaand te kunnen verkennen.

Kinderen vroeg in contact brengen met een toonaangevende andere taal is om die reden nastrevenswaardig.

Daarmee vergeleken is voorbereiden op onderlinge competitie en concurrentie op de vrije markt een ernstige reductie van de onderwijsinhoud.

Belangrijke thema’s zoals de economische en ecologische crisis, armoede en ongelijkheid, die juist samenhangen met economische dominantie wereldwijd, blijven buiten beeld.

Dan leiden we democratisch ónmondige burgers op die zich ieder voor zich strijdend staande moeten houden in een kritiekloos winstgerichte samenleving.

Zo’n verlegging van hoofddoelen van onderwijs is en blijft een thema voor maatschappelijk debat. Willen we ons onderwijs gericht op scholing tot mondig burgerschap inderdaad gaandeweg vervangen door: kinderen klaarstomen voor ‘de economie’?