Critici zijn het eens: ‘luchthartige’ Venus in Fur is een echte Polanski

Venus in Fur is de nieuwste film van de tachtigjarige Roman Polanski die deze week verschijnt, en de critici zijn het erover eens dat deze film opvallend vrolijk, geestig en luchthartig is, maar daarnaast een ‘machtsspel’ weergeeft tussen de regisseur, personages en de kijker.

Roman Polanski regisseerde een film over een beginnend toneelregisseur (Mathieu Amalric), die alles op alles zet om Venus im Pelz op de planken te brengen. Dat is een uit 1870 daterend verhaal van Leopold von Sacher-Masoch, de man die de perversie van het masochisme zijn naam heeft gegeven.

Het speelt in een theater, waar Thomas zojuist een onbevredigende auditie heeft gehouden voor een hoofdrol in de door hemzelf geschreven toneelbewerking. Hij wil net naar huis gaan – zijn vriendin belt al of hij onderweg sushi kan meenemen – als zich een verlate kandidaat voor de rol aanmeldt, Vanda. Zij behoort tot het soort vrouwen dat met een afwijzing geen genoegen neemt, en neemt het verloop van de auditie al spoedig geheel over.

NRC: Liefdeloos, maar toch uitgesproken geestig - vier ballen

NRC-recensent Raymond van den Boogaard noemt het verloop van de film weinig verrassend, maar concludeert dat het toch een erg leuke en spannende film is geworden. Van den Boogaard:

“Het is niet zozeer een realistisch verhaal, maar een overtuigende illustratie hoe zich uit een werkelijke situatie een zwaar beladen symbolische kan ontwikkelen, waarbij de echte wereld aan het eind volledig irrelevant is en wegvalt. Je hoeft geen voorkeur voor sadomasochisme te hebben om in dit mechanisme het wezen van de liefde, of wellicht zelfs van geluk, te ontdekken. Toch is Venus in Fur een uitgesproken geestige en luchthartige film gebleven.”

Coen van Zwol, filmredacteur voor NRC, interviewde Polanski. Voor abonnees is het interview hier gratis te lezen, voor niet-abonnees is het hier voor tien cent aan te schaffen.

Trouw: wel jarretelles, geen klappen - drie sterren

Het sm-spel mag zich sinds ‘Fifty shades of grey’ in hernieuwde belangstelling verheugen, en in Venus in Fur draait het om een gesublimeerde variant; wel jarretelles, geen klappen. Zo karakteriseert Jann Ruyters de film in Trouw:

“Regisseur Roman Polanski bracht een extra laag aan in Ive’s toneelstuk door zijn eigen vrouw als Wanda te casten, en Mathieu Amalric, die erg op de jonge Polanski lijkt, als regisseur Thomas. Samen zijn ze goed voor een erotisch machtsspel waarin het steeds gissen is wie nou wie regeert. [...]

Venus in Fur blijft, ondanks het goede spel van de acteurs, in slimme woordenstrijd ook iets toneelmatigs houden, wat wel wat afdoet aan de zindering.”

VK: Typische Polanski, vol lagen, spiegels en luchtigheid - vier sterren

De toon in Venus in Fur is naar de standaard van Polanski ‘opvallend luchtig’, aldus Pauline Kleijer in de Volkskrant:

“De 80-jarige Polanski maakte een vitale, vrolijke komedie, waarin de acteurs elkaar met zichtbaar plezier aftroeven. Dat Amalric een opvallende gelijkenis vertoont met de regisseur en Seigner al jarenlang Polanski’s vrouw is, geeft de film een vermakelijke extra laag. ‘Liefde is als politiek’, zegt Severin in het toneelstuk. ‘Eén heeft de macht.’

In Venus in Fur wordt het machtsspel met overtuiging gespeeld. Over ‘heerlijke pijn’ gaat het, en over Severins obsessie met bont (‘trouw met een otter’, bijt Vanda hem toe). Maar ook over de sadomasochistische relatie tussen regisseur en acteur, over theater, fantasie en feminisme. En uiteindelijk gaat het ook over de verhouding kunstenaar-publiek. Venus in Fur speelt een slim en geestig spel met de kijker.”

Het Parool: een machtsspel tussen vrouw en regisseur - vier sterren

Mike Peek schreef in Het Parool over de machtsstrijd die deze film lijkt te belichamen tussen Polanski en zijn actrices:

“Lef kan Polanski gezien zijn verleden niet ontzegd worden. En het is al zo moeilijk om de regisseur uit je hoofd te bannen, want Mathieu Amalric lijkt griezelig veel op hoe de regisseur er dertig jaar geleden uitzag. Dat werkt in het voordeel van de film, die eenvoudig te interpreteren valt als machtsspel tussen Polanski en zijn actrices.”

De Telegraaf: een aangenaam vileine film - vier sterren

Fabian Melchers noemt Venus in Fur zowel aangenaam als vilein in zijn recensie voor De Telegraaf:

“Een film over een toneelauditie verandert langzaam in het seksueel getinte stuk zelf, tot het punt waarop de twee niet meer uit elkaar zijn te houden.

Een film over een toneelauditie verandert zo langzaam in het seksueel getinte stuk zelf, tot het punt waarop de twee niet meer uit elkaar zijn te houden.Zoals de duivelse actrice een manipulatief spel met de regisseur speelt, doet Polanski dat met de kijker. Een aangenaam vileine film levert dat op, met heerlijk samenspel van Emmanuelle Seigner en Mathieu Amalric.”