Shi’isme wordt in iedere preek een zonde genoemd

De moskee en de jongen op deze foto komen niet voor in het artikel. Foto ANP

Toen de profeet Mohammed doodging dachten twee mannen dat ze hem mochten opvolgen. Zijn neef Ali, en zijn schoonvader Abu Bakr.

Dat werd ruzie. En sindsdien heten aanhangers van Ali shi’ieten en de aanhangers van Abu Bakr sunnieten.

Dit conflict van veertienhonderd jaar geleden verscheurt tot op de dag van vandaag de islamitische wereld. In Syrië, waar sunnieten en shi’ieten tegen elkaar vechten. En op het schoolplein in Den Haag.

Zo gaat het althans op de school van Mohamed Ibrahim. De 14-jarige jongen is shi’iet, de moslimkinderen uit zijn klas sunniet. Dat levert problemen op. Onlangs kreeg Mohamed van een medescholier te horen: „Je bent een aardige jongen. Alleen jammer dat je shi’iet bent.” Mohamed doet volgens zijn klasgenoten van alles verkeerd. Shi’ieten bidden verkeerd. Shi’ieten geloven niet in de profeet. Shi’ieten mishandelen hun kinderen.

Mohamed heeft de verwijten allemaal al eens voorbij horen komen, zegt hij. „Ze zeggen dat ik in de duivel geloof.”

De shi’ietenhaat neemt toe in Nederland. De laatste jaren hebben Nederlandse shi’ieten vaker te maken met haatdragende reacties. Dat zegt de Overkoepelende Shi’itische Vereniging die 26 shi’itische organisaties vertegenwoordigt. Uit onderzoek aan de Universiteit van Tilburg blijkt dat shi’ieten in meerdere Nederlandse moskeeën worden vervloekt. Bovendien worden ze op sommige scholen buitengesloten.

Veel shi’ieten voor Assad

Het heeft alles te maken met de oplopende spanningen in het Midden-Oosten. Terwijl de meeste sunnitische moslims de Syrische president Assad zien als wrede dictator, zijn veel shi’ieten juist vóór Assad. In Nederland vormen zij een kleine minderheid: van de ruim 800.000 moslims die hier leven, zijn er naar schatting 50.000 tot 90.000 shi’iet.

Ze komen bijvoorbeeld samen in het Haagse centrum Al Cauther. Langs de hoge muren van de gebedsruimte hangen zwarte lakens waar oudere mannen tegenaan zitten. Voor hen staan bijzettafeltjes met thee erop. De mannen luisteren naar een Iraakse imam in een zwart gewaad. Hij houdt een lezing over een overleden shi’itische geleerde.

Youssef Al Tamimy (21) zit er ook. Hij is voorzitter van de jongerenafdeling van Al Cauther. Op zijn school weten velen dat niet. Youssef zwijgt er liever over. Want zodra hij vertelt dat hij shi’iet is, krijgt hij een vragenvuur over zich heen. Maandag nog, toen hij een islamitisch meisje over zijn geloof vertelde. „Ben jij shi’iet?” reageerde ze fel, waarna Youssef tal van verwijten kreeg voorgelegd. Shi’ieten slaan zichzelf toch? Shi’ieten geloven toch niet in de profeet? Shi’ieten zijn toch voor prostitutie? Youssef: „Het zijn vooroordelen die ik al honderd keer heb gehoord.”

Ook andere jongeren die bij Al Cauther komen, kennen deze opmerkingen. Een Iraakse student, die anoniem wil blijven, vertelt dat hij tijdens zijn opleiding omging met een groep Marokkaanse jongens – totdat zij erachter kwamen dat hij shi’iet is. „Vanaf dat moment was het alsof ze me niet meer kenden”, zegt hij. „Wanneer ik in een groepje stond en zij kwamen langs, groetten ze alle andere jongens en mij niet.” Zijn vrienden werd verteld dat zij niet meer met hem moesten omgaan. „Anders zou ik hen zogenaamd overhalen shi’iet te worden.”

Zwartgemaakt met filmpjes

De 16-jarige Bessam Sabti werd op school zwartgemaakt door een jongen die klasgenoten filmpjes liet zien van shi’ieten die zichzelf slaan. De scholieren kwamen naar hem toe: „Zijn jullie shi’ieten gék geworden?”

De negatieve beeldvorming over shi’ieten is hardnekkig, zegt arabist Jan Jaap de Ruiter van de Tilburg University. Meestal gaat het om theologische verschillen die worden uitvergroot. Zoals het vooroordeel dat shi’ieten prostitutie goedvinden: dit wordt gezegd omdat bij shi’ieten een huwelijk voor tijdelijke duur is toegestaan. Of het gerucht dat shi’ieten over alles zouden liegen: dit komt doordat shi’ieten hun religie mogen ontkennen wanneer vervolging dreigt. En de vermeende kindermishandeling: dit wordt gezegd omdat extremistische shi’ieten in landen als Iran aan zelfkastijding doen.

Met behulp van dit soort vooroordelen wordt de bevolkingsgroep steeds feller veroordeeld, signaleert De Ruiter. „Het is al eeuwen ruzie tussen sunnieten en shi’ieten, maar nu wordt deze strijd ook in Nederland uitgevochten. We hebben een conflict uit het Midden-Oosten geïmporteerd.”

Met name aanhangers van het salafisme, een zeer strenge sunnitische stroming, verspreiden deze ideeën over shi’ieten. De Ruiter: „Salafisten concentreren zich op wie een goede moslim is en wie niet. Dat leidt tot polarisatie. Iedereen die afwijkt van de norm, zoals shi’ieten, worden tot afvalligen bestempeld.”

In meerdere salafistische moskeeën worden shi’ieten vervloekt, blijkt uit promotieonderzoek dat onder verantwoordelijkheid van De Ruiter wordt uitgevoerd aan de Tilburg University. Het gaat onder meer om de Haagse as-Soennah-moskee en de Utrechtse onderwijsstichting Al Fitrah. Bij het startpunt van iedere lezing en preek wordt het shi’isme benoemd als een grote zonde, blijkt uit de voorlopige bevindingen. Er wordt benadrukt dat shi’ieten ongelovig zijn en dat moslims ieder contact met hen dienen te vermijden. Het zijn met name rondreizende buitenlandse predikers die zich hier fel over uitlaten in Nederlandse moskeeën.

Ook bij de ‘liefdadigheidsstichting’ World Wide Relief worden shi’ieten zwartgemaakt. Op een benefietavond in Utrecht van vier weken geleden sprak de salafistische imam Abdul Jabbar van de Ven. Deze krant luisterde mee via een livestream.

Imam Van de Ven zei dat shi’ieten „de grootste vijand” zijn voor de moslims in Syrië. Hij somde een lange reeks misdaden op waarvoor shi’ieten verantwoordelijk zouden zijn. Shi’ieten hebben „honderden” moslimbroeders vermoord en vrouwen verkracht, zei hij. Ze „spugen” op moslims en zien hen als „varkens” waarvan zij „bezittingen” mogen stelen. „Dit is wat zij over jou en mij denken”, aldus Van de Ven. „Vandaar dat ze een hele lange geschiedenis hebben als het aankomt op het bestrijden en doden van moslims.” Van de Ven schreef eerder in een artikel dat het niet is toegestaan om handen te schudden of te eten en te drinken met shi’ieten.

Haat via e-mail

De Overkoepelende Shi’itische Vereniging is bezorgd. Woordvoerder Zainab Al Tourahi heeft van meerdere shi’itische organisaties gehoord dat zij mails ontvangen met haatdragende uitingen. Ze wijst erop dat twee jaar geleden in Brussel nog een aanslag plaatsvond op een shi’itische moskee. Hierbij kwam de imam van de moskee om het leven. De aanslag bleek het werk van een radicale salafist.

Volgens het onderzoek uit Tilburg wordt in moskeeën niet gesproken over het fysiek bestrijden van shi’ieten. Maar wie op internet openlijk zijn shi’itische geloof belijdt en er discussies over voert, wordt bedreigd. Het overkwam een 25- jarige jongen die op Facebook shi’itische filmpjes en artikelen deelde. Hierop ontving hij doodsbedreigingen van een radicale moslim, zo blijkt uit correspondentie die deze krant inzag. ‘Ik schiet je echt neer vieze shia homo’, luidt een bericht. En: ‘Je bent een insect. Vieze shia smeerlap’.

De website sjiieten-ontmaskerd.nl publiceert zelfs namen en adressen van mensen die in Nederland shi’itische bijeenkomsten organiseren.

Zainab Al Tourahi spreekt van een „onveilig klimaat”. Ze vindt dat moskeeën waar anti-shi’ieten-preken worden gehouden, hierop moeten worden aangesproken door de overheid. „Fatwa’s van buitenlandse imams klinken hier door. In sommige fatwa’s wordt zelfs opgeroepen om shi’ieten te doden. Je hebt maar één iemand nodig die hier ook gehoor aan geeft, en je bent te laat.”