Neil Young versus Shell

Op een podium voor een groot doek met daarop een afbeelding van een veer en een pen, strijdt rocklegende Neil Young tegen de winning van zware olie uit teerzanden. Hij heeft de winning van onconventionele olie uit de enorme reserves in westelijk Canada scherp aan de kaak gesteld tijdens een spraakmakende benefiettour.

„Verdragen met inheemse bevolkingsgroepen moeten worden gerespecteerd bij de uitbreiding van de teerzanden”, zei Young (68) dit weekend in Calgary, het zakencentrum van de oliezanden in de provincie Alberta. De geboren Canadees sprak voor het slotconcert van zijn tour Honour the Treaties. „Volgens industrie en overheid zijn de gevolgen van teerzandwinning beperkt, maar volgens milieuorganisaties zijn er tal van schadelijke gevolgen, zoals luchtvervuiling, watervervuiling en meer gevallen van kanker.”

Neil Young steunt het verzet van een inheemse groep uit noordelijk Alberta, de Chipewyan First Nation. De opbrengst van Youngs vier concerten gaat naar een fonds dat de juridische strijd financiert tegen de uitbreiding van een grote oliezandmijn die wordt geëxploiteerd door Shell.

Shell Canada wint olie in de Jackpine, een grote open mijn, door teerzand af te graven en de grondstof chemisch op te werken tot bitumen, een stroperige vorm van zware olie. Shell wil de capaciteit in 2017 verhogen. De Canadese regering heeft dat plan goedgekeurd.

De Chipewyan-stam uit de Athabasca-regio, ruim duizend mensen groot, spande een proces aan om de goedkeuring ongedaan te maken. Volgens de aanklacht is het groene licht voor de uitbreiding in strijd met een aantal milieubeschermingswetten.

Donaties en Neil Youngs benefiettour leverden omgerekend 337.000 euro op. „We zijn onze doelen ver voorbijgestreefd”, zei Young in Calgary. „We zijn in een positie om de juridische macht van onze tegenstanders dollar voor dollar te evenaren.”

Er is ook kritiek op Young

Young ligt ook onder vuur, wegens zijn retoriek over de teerzanden. Die zijn een belangrijke bron van inkomsten en werkgelegenheid. Young vergeleek het landschap in het gebied van de teerzandenwinning met de verwoesting in Hiroshima nadat er in 1945 een atoombom op was gegooid. „Het is de grootste, meest verwoestende en respectloze demonstratie van iets wat uit de hand is gelopen”, zei Young bij het begin van zijn tour in Toronto.

Dergelijke uitspraken hebben een scherpe reactie uitgelokt van voorstanders van de teerzanden, met name de oliesector in Calgary, de federale regering, conservatieve commentatoren en werknemers in de sector. Inwoners van de stad Fort McMurray in noordelijk Alberta, die onstuimig is gegroeid door de oliezanden, zetten op sociale media foto’s van ongerepte natuur bij hun woonplaats: #myhiroshima.

De oliesector kwam met een tegenoffensief: een persconferentie om de beweringen van Young te bestrijden. „Hij heeft het democratische recht om ongelijk te hebben”, zei de voorzitter van de belangenclub van olieproducenten, „maar hij is slecht geïnformeerd en zaait verdeeldheid”.

Ook Shell Canada was op de persconferentie, maar ging niet in op de juridische zaak rond uitbreiding van het Jackpine-project. Wel benadrukte Shell dat de sector voortdurend werkt aan betrekkingen met inheemse groeperingen. Zo heeft Shell sinds 2006 1,5 miljard dollar uitgegeven aan contracten met inheemse aannemers, zei vicepresident Stephanie Sterling.

Young sloeg een uitnodiging af om direct met vertegenwoordigers van de sector in debat te gaan. Volgens hem is hij erin geslaagd om de nadelige gevolgen van de exploitatie van de teerzanden op de agenda te zetten. „Hoe je er ook over denkt, er is een discussie op gang gekomen”, zei hij. „Daar gaat het om.”