Krant moet schaamteloos elitair worden Oplage iRedactIE Independent

Eigenlijk is het een wonder dat The Independent nog bestaat. De oplage is, met 67.701 kranten op een doordeweekse dag, niet veel groter dan die van een regionale Britse krant. In het jaar tot september 2012, het laatste jaar waarover er cijfers bekend zijn, leed de krant 17,5 miljoen pond (21 miljoen euro) verlies.

„Maar dat is veel minder dan The Times”, zegt hoogleraar journalistiek, Brian Cathcart. „The Guardian lijdt veel meer verlies”, zegt Stephen Glover, oprichter van The Independent. Schrijf The Independent niet af, zeggen beiden. Cathcart: „The Independent is zeker de meest kwetsbare van alle Britse landelijke kranten, maar journalistiek niet de slechtste en zeker niet de meest verliesgevende.”

Vorige week werd bekend dat The Independent, in de volksmond The Indy, The Independent on Sunday (The Sindy) en zusterkrant i te koop staan. Alexander Lebedev, de Russische eigenaar, heeft de raad van bestuur opdracht gegeven een koper te vinden. Het zal de vijfde keer zijn in bijna dertig jaar dat de krant in andere handen komt. Als er gegadigden zijn te vinden.

The Independent werd in 1986 opgericht door drie journalisten van The Daily Telegraph, onder wie Stephen Glover. Ze wilden een krant maken die – nog steeds bijzonder in het Verenigd Koninkrijk – politiek ongebonden was. Een krant bestemd voor twintigers en dertigers, die uitgekeken waren op de conservatieve Times en The Guardian te links vonden. ‘Independent. It is. Are you?’, was de eerste slogan.

Het plan van de drie was zo overtuigend dat ze snel de 18 miljoen pond startkapitaal bijeen kregen. Journalisten van met name The Times liepen over, dankzij een gevecht tussen de vakbonden en eigenaar Rupert Murdoch, die de sfeer in de krantenwereld verziekte.

„We wilden vooral originele verhalen brengen, van goede schrijvers”, vertelt Glover. Dat lukte met auteurs als Bill Bryson en Sebastian Faulkner, journalisten als Andrew Marr en Robert Fisk, en columns als Bridget Jones’ Diary. Nog steeds trekt de krant nieuw schrijftalent aan. Buitenlandverslaggeving is een speerpunt, de krant schuwt nieuws over sterren, het koninklijk huis en de kleine misdaad.

„Ik herinner me een periode waarin we groter waren dan The Times”, zegt hoogleraar Cathcart, die onder meer chef van de buitenlandredactie en The Independent on Sunday was. Op het hoogtepunt in 1989 had The Independent 423.000 lezers.

Vier jaar later zette de daling in. „De aftakeling heeft vooral te maken met de prijzenoorlog die Rupert Murdoch begon”, zegt Cathcart. Hij heeft het over „een roofjacht”. Murdoch verlaagde de prijs van The Times van 45 naar 20 pence. Dat stuwde de oplage met 66 procent omhoog, ten koste van The Independent, die een kwart van de lezers verloor.

Het verlies werd niet meer goedgemaakt. Toen Lebedev The Independent vier jaar geleden kocht – voor slechts één pond – hoopte de redactie dat de oud-KGB-agent de krant zou redden. Dat hadden hij en zijn zoon Evgeny een jaar eerder ook met The Evening Standard gedaan, de lokale krant voor Londen. Daar maakten ze een gratis krant van, en de oplage steeg van 100.000 naar 600.000. De Standard is inmiddels winstgevend – vorig jaar was de omzet 2.5 miljoen pond – en in maart begint de krant met tv-zender.

Met The Independent begonnen de Lebedevs voortvarend. Er vielen ontslagen en de redactie werd deels samengevoegd met die van The Evening Standard om geld te besparen. Het verlies van ruim 20 miljoen pond is volgens ingewijden teruggebracht tot minder dan 9 miljoen (de cijfers komen pas in april). i werd gelanceerd, een dunnere, beknoptere versie gericht op twintigers en dertigers. De website werd dusdanig verbeterd dat deze nu 24,3 miljoen unieke bezoekers trekt. Er kwam een nieuwe vormgeving en een nieuwe hoofdredacteur. Naar verluidt investeerde Lebedev 50 miljoen pond in de kranten.

Maar de tycoon waarschuwde ook dat hij geen mainteneur was. In oktober wees hij er in een interview met The Daily Telegraph op dat er in Rusland pogingen waren zijn zakenimperium kapot te maken: „Ze hebben mijn bank vernietigd, en proberen de vergunning voor mijn vliegtuigmaatschappij in te trekken. (..) Dit jaar zal er een winst zijn van 2 miljoen dollar, maar dat is niet genoeg om de kranten te subsidiëren.”

Een nieuwe eigenaar heeft geld nodig, beaamt Cathcart. Hij ziet het liefst een terugkeer naar het oude, onafhankelijke model met investeerders. „Maar dat is moeilijk als een krant zo weinig exemplaren verkoopt.” Somber is hij niet: „The Times verdiende in zijn honderd jaar maar in drie jaar geld. Zelfs als een eigenaar een tiende van het geld van Murdoch heeft, is The Independent een betere investering.”

En hij zegt: „Een krant is nog altijd een prestigeobject. Als je er een koopt, weet je zeker dat je bij de premier wordt uitgenodigd, en dat er kans is op een adellijke titel.”

Glover, inmiddels columnist bij tabloid Daily Mail, ziet tot tevredenheid dat „The Indy de laatste maanden weer beter wordt”. „Natuurlijk wordt ze wel geremd door geldgebrek, maar de redactie keert terug naar de geest van toen.” De krant probeerde lang te versimpelen, zegt hij. Om te overleven, moet de krant volgens Glover „schaamteloos elitair” worden. „Dat is een nichemarkt, maar ze kan die veroveren.”