Het spook van Schiphol

Een begraafplaats in Hoofddorp, bij Schiphol. Foto Rien Zilvold

Oude tijden herleven rond Schiphol. De heftige discussies uit de jaren negentig keren terug nu de politiek zich opnieuw over de luchthaven buigt. Morgen bepalen de Tweede Kamer en staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur, PvdA) of een experiment met een nieuwe manier van baangebruik geslaagd is.

Het nieuwe principe is simpel: gebruik van de vijf start- en landingbanen diegene die omwonenden de minste overlast bezorgen. Is de minst hinderlijke combinatie van banen vol of niet in te zetten, dan wordt overgestapt naar de tweede combinatie, enzovoort. „Eenvoudig, eerlijk en logisch”, noemde Mansveld het eerder. En makkelijker dan het oude systeem met 35 ‘handhavingspunten’, dat uitging van rekenmodellen.

Tenminste, dat vindt Mansveld, gesteund door het officiële overlegorgaan over Schiphol de Tafel van Alders, genoemd naar de voorzitter Hans Alders. Aan zijn tafel praten bestuurders uit de regio, vertegenwoordigers van Schiphol, de luchtvaartsector en omwonenden mee over de luchthaven. Alleen voelen niet alle bewoners zich vertegenwoordigd door de Tafel.

En die bewoners roeren zich flink, waarbij ze hun bestuurders meeslepen. Ze hóren toch meer vliegtuigen overvliegen? Ze hébben toch meer last van het lawaai? In Aalsmeer is bijvoorbeeld tussen 1 oktober en nu 660 keer geklaagd over vlieglawaai. Dat was een jaar geleden 443 keer. In Uithoorn is 2.100 keer geklaagd. „Het protest groeit”, zegt Rik Rolleman, Schiphol-wethouder van Aalsmeer.

Verwarring over de cijfers

Dat het juist nu hoog oplaait, ligt niet alleen aan het Kamerdebat. Er is ook de verwarring over de cijfers die Schiphol levert. Op verzoek van de gemeente Amstelveen en de Amsterdamse stadsdelen Zuid en Zuidoost verrichtte het bureau Helios een contra-expertise op de officiële gegevens over het aantal starts en landingen. Die gemeenten hebben vooral last van de Buitenveldertbaan en zij merkten dat tijdens het experiment juist op die baan – de hinderlijkste van allemaal – veel gevlogen werd.

Dat klopte. Er was véél op gevlogen. Binnen de marges van de afspraken, maar toch. De luchtverkeersleiding liet weten dat de overschrijding in 96 procent van de gevallen te verklaren viel uit de voorschriften: weersomstandigheden, onderhoud aan de baan. Helios keek er nog eens naar en concludeerde dat maar 71 procent van de overschrijding verklaarbaar was.

Dat de Tafel het rapport in hoofdlijnen naar de prullenmand verwees, voedt het wantrouwen. De bewonersvertegenwoordigers aan de Tafel worden verdacht gemaakt. Alternatieve actiegroepen met namen als Platform Oegstgeest Ziet Ze Vliegen, Schiphol Watchers Hoofddorp, Floriande TegenGeluid, en Goed-aardig Heemskerk sturen mails met nieuwe argumenten, cijfers en berekeningen. Ze kijken met een schuin oog naar het noorden, waar de Groningers een machtig bedrijf – de NAM – en het kabinet op de knieën kregen.

Steeds meer mailtjes

Zo lijkt het alsof het Schipholspook is teruggekeerd. Kamerlid Sander de Rouwe (CDA) zegt voor het eerst sinds jaren weer mailtjes over de overlast te krijgen: „Al is het nog niet de massale onrust van de jaren negentig.” Destijds werden overal bewonersorganisaties opgericht. De Bijlmerramp van 1992 lag vers in het geheugen. Toch ging de discussie vooral over geluid. Het Meldpunt Geluidhinder werd jaar na jaar platgebeld. De Zwanenburgse huisarts Kees van Ojik kwam in het nieuws omdat hij zei dat hij veel meer slaapmiddelen voorschreef dan collega’s die hun praktijk niet aan het eind van een startbaan hadden.

De hernieuwde protesten over geluidsoverlast zijn ingegeven door de hedendaagse claimcultuur, zegt emeritus hoogleraar luchtvaarteconomie Hugo Roos. „Mensen willen schadevergoeding.” Hij noemt de geluidsdiscussie „een luxeprobleem”. „In vergelijking met andere luchthavens in de wereld doet Schiphol het buitengewoon goed. Er landen moderne vliegtuigen, er is ongelooflijk veel gedaan aan geluidsisolatie, en overal in de wereld ligt bebouwing dichter bij de luchthaven dan bij Schiphol.”

De staatssecretaris zal zich geen zorgen maken: er is naar verwachting een ruime ruime meerderheid voor haar voorstel over baangebruik. Wel ligt het lastig bij haar eigen achterban in Noord-Holland. PvdA-Statenlid Gohdar Massom zegt te twijfelen aan álle cijfers van Schiphol. Hij heeft een brief opgesteld voor partijgenoot en Kamerlid Attje Kuiken, die woordvoerder Schiphol is namens haar fractie. De brief is ondertekend door lokale fracties en bestuurders.

Het brengt de PvdA-fractie in de Kamer in een moeilijke positie. Terwijl de achterban moppert, moet de partij meestemmen om de coalitie niet in gevaar te brengen. Geen fijn nieuws met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht.

De fractie schuift het definitieve besluit over het nieuwe stelsel dan ook voor zich uit. Kuiken zegt er „positief” tegenover te staan maar wacht nader onderzoek van Alders af. Hij geeft daarover 1 mei uitsluitsel.

Dan zijn de verkiezingen tenminste voorbij.