Congolese getuigen dreigen Nederlands probleem te worden

Hoorzitting van het ICC. De Congolezen getuigden voor de rebellenleiders Germain Katanga (links achter) en Mathieu Ngudjolo Chui (rechts achter). Foto ANP / Rick Nederstigt

Drie Congolese getuigen die al drie jaar vastzitten bij het internationaal strafhof ICC in Den Haag moeten daar weg. Dat heeft het ICC maandag besloten. Daarmee lijkt Nederland verantwoordelijk voor ze te worden. “Ik verwacht dat ze op korte termijn worden vrijgelaten”, zegt hun advocaat Flip Schüller tegen NRC.

De mannen hebben in Nederland asiel aangevraagd, maar dat is afgewezen omdat zij leidende figuren waren in rebellenbewegingen in Congo. De rechtbank in Amsterdam oordeelde in oktober dat terecht een verblijfsvergunning is geweigerd op grond van ‘1F’.

Dit artikel van het internationale vluchtelingenverdrag stelt dat bij veronderstelling van misdaden tegen de menselijkheid geen asiel hoeft te worden verleend. Maar de rechter stelde ook dat de mannen niet terug kunnen naar Congo. Ze zijn daar nooit formeel beschuldigd en worden ook niet door het ICC vervolgd.

Als ze worden vrijgelaten zullen ze in ieder geval in Nederland de rechtsgang rond de asielprocedure afwachten. De vraag is of dat in vreemdelingendetentie zou moeten gebeuren of dat ze in een asielzoekerscentrum terechtkomen.

Congolezen getuigden voor rebellenleiders

De drie vrezen voor hun leven omdat ze de Congolese president Joseph Kabila hebben aangewezen als de hoofdschuldige voor de oorlog in het land. De mannen zijn in 2011 naar het ICC gehaald om te getuigen voor de verdediging van rebellenleiders Germain Katanga en Matthieu Ngudjolo Chui. Die laatste is bij gebrek aan bewijs vrijgesproken en wacht in een hotel in Den Haag zijn hoger beroep af.

Ook hij heeft asiel in Nederland aangevraagd. De ministeries van Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie kunnen nog niet reageren op de uitspraak van het ICC dat de drie uit de gevangenis moeten worden vrijgelaten.