The Wolf of Wall Street minacht vrouwen

Blote billen brengen mij niet in verwarring. Ik ben immers opgegroeid in Nederland, waar geen film compleet is zonder dat er mensen poedelnaakt door grasvelden rennen. Toch blijft er een merkwaardig gevoel hangen na het zien van The Wolf of Wall Street, of beter gezegd nadat de enige vrouw in ons gezelschap vraagtekens plaatste bij de wijze waarop de vrouwen in deze film worden neergezet.

De eerste gedachte die in mij opkwam was dat er altijd wel iemand ergens over moet zeuren. Het klopt dat de vrouwen in deze film er niet goed vanaf komen: scène na scène wordt de cocaïne van vrouwen gesnoven en trillen de billen van giechelende prostituees terwijl ze schuimbekkend te grazen worden genomen door beurshandelaren. Het is dan ook satire die de doorgeslagen cultuur van beurshandelaren in zijn volle glorie toont.

Toch groeide er een gevoel van onbehagen toen ik met anderen over deze film sprak. Niemand begon over het neerzetten van vrouwen als gebruiksklare voorwerpen. Misschien dat het label van de satire de weg vrijmaakte om alles in de film mooi te mogen vinden, hoe politiek-incorrect het ook is. Toen ik het aankaartte bij mijn vrienden, antwoordde er één: „Er zaten zeker ook te weinig negers in de film?”

Deze opmerking raakt de essentie van mijn onbehagen. Het gaat er niet om of het gebruiken van vrouwen mij stoort, maar om het gemakkelijk terzijde schuiven van andermans kritiek. „Er is altijd wel iemand die zeurt”, is een merkwaardige reactie op maatschappelijke kwesties, of het nu vrouwenemancipatie of Zwarte Piet betreft. Er lijkt een ongeschreven limiet te bestaan voor het aantal keren dat iemand zich ergens aan mag storen: na twee opiniestukken en een praatprogramma is het toch echt mooi geweest. Het gevaar van deze houding is dat na verloop van tijd niets meer serieus genomen hoeft te worden: vrouwen moeten niet zeuren over een paar blote borsten en zwarten mogen evenmin mokken over een beetje schmink in december. Als we hieraan toegeven, moeten we overal rekening mee gaan houden, is dan het argument. Iedere mogelijke subgroep zal zijn eisen stellen. In iedere film moet dan elke minderheid, geaardheid en lengte voldoende zijn vertegenwoordigd. Begrijpelijk argument maar het is een drogreden, om niet in te hoeven gaan op de vraag of het neerzetten van vrouwen als zielloze lustobjecten acceptabel is. Toegegeven, ik zag het pas toen ik erop gewezen werd. Een probleem herkennen is dan ook lastiger als je er zelf niet direct last van hebt.

Tegelijkertijd oefent de representatie van vrouwen in films wel degelijk invloed uit op het beeld van vrouwen, zowel bij vrouwen zelf als bij mannen. Niet dat elke vrouw zichzelf na zo’n film ziet als lustobject maar de denigrerende toon zal sommige vrouwen tegenstaan. Mannen hoeven geen bh’s te verbranden of een abonnement op Opzij te nemen om zich daarin te kunnen inleven.

Bij de confrontatie met een film als The Wolf of Wall Street wordt de kijker impliciet de vraag gesteld: wat voor persoon wil je zijn? Het geluk wil dat we daar een eigen keuze in hebben. Iemand die kritiek op deze voorstelling van vrouwen belachelijk vindt, kan zijn schouders ophalen en genieten van een goede film terwijl de blote hoeren over het scherm dansen. Mensen die moeite doen om anderen te begrijpen, kunnen zich afvragen of de kritiek op het gebruik van vrouwen in deze film terecht is. Ook als het een goede film is.