Shell heeft felle tegenstander aan rocker Neil Young

Verwerkingsfabriek voor teerolie bij Fort McMurray in Alberta, met een opslagbassin voor het giftig afval dat bij winning vrijkomt. Foto Reuters

Op een podium, zittend voor een groot doek met een afbeelding van een veer en een pen, strijdt rocklegende Neil Young tegen de winning van zware olie uit teerzanden. Hij heeft de winning van onconventionele olie uit de enorme reserves in westelijk Canada scherp aan de kaak gesteld tijdens een spraakmakende benefiettour.

„Verdragen met inheemse bevolkingsgroepen moeten worden gerespecteerd bij de uitbreiding van de teerzanden”, zei Young (68) dit weekend in Calgary, het zakencentrum van de oliezanden in de provincie Alberta. De geboren Canadess sprak voor het slotconcert van zijn tour Honour the Treaties, gesymboliseerd door veer en pen. „Ons doel is aandacht te vestigen op het feit dat verplichtingen niet worden geVolgens industrie en overheid zijn de gevolgen van teerzandwinning beperkt. Volgens milieuorganisaties zijn er tal van schadelijke gevolgen, zoals luchtvervuiling, watervervuiling en meer gevallen van kanker.

Exploitatie door Shell

Neil Young steunt met zijn actie het verzet van een inheemse groep uit noordelijk Alberta, de Chipewyan First Nation, tegen uitbreiding van teerzandprojecten. De opbrengst van de vier concerten van de tour gaan naar het juridische fonds van de Chipewyan First Nation, die via het rechtssysteem strijdt tegen de uitbreiding van een grote oliezandmijn die wordt geëxploiteerd door Shell.

Shell Canada wint olie in de Jackpine, een grote open mijn, door teerzand af te graven en de grondstof chemisch op te werken tot bitumen, een stroperige vorm van zware olie. Shell wil de capaciteit in 2017 verhogen met 100.000 vaten per dag. De Canadese regering keurde dat plan eind vorig jaar goed.

De Chipewyan-stam uit de Athabasca-regio, ruim duizend mensen groot, spande eerder deze maand een proces aan om de goedkeuring ongedaan te maken – een van vele juridische stappen van tegenstanders tegen oliezandoperaties. Volgens de aanklacht is het groene licht voor de uitbreiding in strijd met een aantal milieubeschermingswetten. Ook vinden de Chipewyan dat ze niet genoeg zijn geraadpleegd over het project en dat hun aanbevelingen zijn genegeerd.

Donaties en Neil Youngs benefiettour leverden 500.000 Canadese dollar op (337.000 euro). . „We zijn onze doelen ver voorbijgestreefd”, zei Young in Calgary. „We zijn in een positie om de juridische macht van onze tegenstanders dollar voor dollar te evenaren.”

Tegenoffensief

Young ligt echter ook onder vuur wegens zijn retoriek over de teerzanden, die een belangrijke bron van inkomsten en werkgelegenheid zijn. Hij vergeleek het landschap in het gebied van de teerzandenwinning met de verwoesting in Hiroshima nadat er in 1945 een atoombom op was gegooid. „Het is de grootste, meest verwoestende en respectloze demonstratie van iets wat uit de hand is gelopen die je je kunt voorstellen”, aldus Young bij het begin van zijn tour in Toronto.

Dergelijke uitspraken hebben een scherpe reactie uitgelokt van voorstanders van de teerzanden, met name de oliesector in Calgary, de federale regering, conservatieve commentatoren en werknemers in de sector. Inwoners van de stad Fort McMurray in noordelijk Alberta, die onstuimig is gegroeid door de oliezanden, zetten op sociale media foto’s van ongerepte natuur bij hun woonplaats, met de hashtag #myhiroshima. De oliesector kwam zelfs met een tegenoffensief: een persconferentie in Calgary om de beweringen van Young te bestrijden. „Hij heeft het democratische recht om ongelijk te hebben”, zei Dave Collyer, president van de Canadian Association of Petroleum Producers (CAPP). „Hij is slecht geïnformeerd en zaait verdeeldheid.”

Inheemse aannemers

Ook Shell Canada was vertegenwoordigd op de persconferentie, al ging de maatschappij niet direct in op de juridische zaak rond uitbreiding van het Jackpine-project. Wel werd benadrukt dat de sector voortdurend werkt aan betrekkingen met inheemse groeperingen. Zo heeft Shell sinds 2006 1,5 miljard dollar uitgegeven aan contracten met inheemse aannemers, verklaarde vicepresident Stephanie Sterling.

Young sloeg dit weekeinde een uitnodiging af om direct met vertegenwoordigers van de sector in debat te gaan. Volgens hem is hij erin geslaagd om de nadelige gevolgen van de exploitatie van de teerzanden op de agenda te zetten. „Hoe je er ook over denkt, er is een discussie op gang gekomen”, zei hij. „Daar gaat het om.”