Nieuwe wending in affaire-Demmink - zo verliep de zaak tot nu toe

Al jaren doen allerlei verhalen de ronde over vermeende seksuele escapades van Joris Demmink. Nooit was er hard bewijs. Het gerechtshof in Arnhem wil nu dat het OM een strafrechtelijk onderzoek begint. Hieronder een overzicht van wat er tot nu toe is gebeurd en gezegd in deze zaak.

Den Haag 12 maart 2003: Joris Demmink, secretaris- generaal van het ministerie van Justitie. Foto Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Al jaren doen allerlei verhalen de ronde over vermeende seksuele escapades van voormalig topambtenaar Joris Demmink. Zijn naam zou zijn opgedoken in een vertrouwelijk onderzoek naar pedofielen, en werd genoemd in een kort geding van een veroordeelde drugscrimineel. Nooit was er hard bewijs. Het gerechtshof in Arnhem wil nu dat het OM een strafrechtelijk onderzoek begint. Hieronder een overzicht van wat er tot nu toe is gebeurd en gezegd in deze zaak.

Waar gaat de zaak over?
In 1999 deden voor het eerst verhalen de ronde over Joris Demminks seksuele escapades met minderjarige jongens. Zijn naam zou volgens sommigen naar boven zijn gekomen in een vertrouwelijk justitieel onderzoek – dat de codenaam Rolodex kreeg - naar een pedofielennetwerk waarbij verschillende hoge ambtenaren en justitiefunctionarissen betrokken zouden zijn geweest. Niemand werd vervolgd.

In 2007 schreef NRC Handelsblad:

Zelden is een hoge ambtenaar zo negatief in het nieuws gekomen als Joris Demmink. Kindermisbruik is de zwaarste maar niet bewezen aantijging. En zelden is een ambtenaar door zijn bazen zo verdedigd.

Hoewel er voor geen van de aantijgingen tegen Demmink bewijs was, meldden zich twee vermeende slachtoffers. De Turkse jongens zeiden dat ze in 1996 seksueel waren misbruikt door Demmink. Die was toen topambtenaar bij het ministerie van Justitie en zou op dienstreis zijn geweest in Turkije. Demmink zei dat hij sinds de jaren tachtig niet meer in het land was geweest. Het Openbaar Ministerie startte een oriënterend onderzoek en verhoorde een van de jongens.

Onze redacteur Marcel Haenen:

“Het verhoor is beoordeeld door een speciale commissie, die wees op de inconsistenties in de verklaring. Het OM heeft toen besloten dat er onvoldoende bewijs was voor verdere stappen.”

Waar begon het, en wat is er sindsdien allemaal gebeurd?

  • 2003: de geruchten over Demmink duiken weer op wanneer de Gaykrant en weekblad Panorama gedetailleerde stukken publiceren over zijn vermeende seksuele uitspattingen in Tsjechië en in Eindhoven. Verhalen die een bevestiging leken te krijgen in een verklaring van een Tsjechische jongeman die als 14-jarige jongen betaalde seks met Demmink zou hebben gehad. Beide bladen moesten de beschuldigingen intrekken. De man die aangifte deed tegen Demmink werd veroordeeld voor het doen van valse aangifte.
  • 2007: De beschuldigingen over pedofilie komen opnieuw boven naar aanleiding van de aangifte van de veroordeelde drugscrimineel Hüseyin Baybasin en berichten over het Rolodex-onderzoek. Hij is dan vijf jaar secretaris-generaal van het ministerie van Justitie. De advocaten van Baybasin stellen in een kort geding dat zij over verklaringen beschikken, waaruit zou blijken dat Demmink in 1996 in Turkije aanwezig was geweest op een seksfeest met minderjarige jongens. De landsadvocaat verklaarde toen dat uit een onderzoek van inlichtingendienst AIVD in 2002 niet was gebleken dat Demmink chantabel is.
  • Oktober 2012: Demmink gaat met pensioen. Ondertussen schrijft minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten (VVD) in een brief aan de Tweede Kamer dat er geen aanleiding is voor nieuw onderzoek naar Joris Demmink. De topambtenaar laat ook weten het AD voor de rechter te slepen wegens onjuiste berichtgeving over de vermeende contacten die hij in de jaren tachtig zou hebben onderhouden met een pooier van minderjarige jongens.
  • Juni 2013: Bekend wordt dat twee voormalige gevangenisdirecteuren bij de notaris een verklaring hebben afgelegd met beschuldigingen over de pedoseksuele belangstelling van Demmink. Jacob van Huet en Bart Molenkamp zouden hebben gezegd dat ze in 1992 tijdens een dienstreis in Londen een stafmedewerkster van het ministerie hebben horen klagen over Demmink. Ze zou hebben gezegd dat ze “via de telefoon jonge jongens” moest regelen voor Demmink, die overigens niet mee was naar Londen. Demmink verwierp de aantijgingen bij monde van zijn advocaat Haro Knijff.
  • 27 september 2013: Bekend wordt dat het Openbaar Ministerie bij het hof in Arnhem een onderzoek is begonnen naar “de betekenis en inhoud” van een Turks document waarin zou staan dat Demmink in 1996 in Turkije is geweest. Het document is opgesteld in een procedure waarin het Turkse OM zegt dat Demmink niet wordt vervolgd omdat het vermeende zedendelict in 2006 is verjaard. (lees hier meer over de wending in het dossier)
  • November 2013: NRC meldt dat de rechtbank in Utrecht in het openbaar getuigen wil gaan horen die zeggen iets te kunnen verklaren over pedofiele contacten van Demmink. De rechtbank stemde in met een verzoek van de Stichting De Roestige Spijker voor een dergelijk getuigenverhoor.
  • December 2013: NRC schrijft dat Turkije geen informatie heeft waaruit zou blijken dat Demmink in 1996 in Turkije was. Er is volgens het OM dan ook geen reden voor een strafrechtelijk onderzoek tegen Demmink na aangiftes van pedofilie. Dit zou advocaat-generaal Gerard Sta volgens justitiële bronnen gezegd hebben tijdens een besloten zitting van het gerechtshof in Arnhem.
  • 21 januari 2014: Het gerechtshof in Arnhem besluit dat het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk moet starten tegen Demmink voor de verkrachting van de twee Turkse jongens. NRC-redacteur Haenen noemt het besluit “een blamage voor justitie”. Een Kamermeerderheid wil dat Demmink zijn proceskosten voortaan zelf betaalt.

Waarom is het besluit van het hof een blamage voor justitie?
Haenen legt uit:

“Het OM heeft nooit een strafrechtelijk onderzoek in deze zaak uitgevoerd omdat daar geen reden voor zou zijn. Ze hebben slechts ‘oriënterend onderzoek’ uitgevoerd, en op basis hiervan besloten dat het niet nodig was om hier vervolg aan te geven. Er was volgens het OM onvoldoende bewijs. Slachtoffers kunnen dan in beroep gaan (door een zogeheten artikel 12 procedure te beginnen) bij het gerechtshof. Nu zegt het hof tegen het OM: zoek deze zaak nog eens goed uit. Dat is een zeer interessante ontwikkeling in deze zaak.”

“In een strafrechtelijk onderzoek zijn allerlei dwangmiddelen mogelijk. Het OM wordt nu gedwongen waar nodig deze middelen in te zetten. Het is ongewis of dit nu nog wat gaat opleveren.”