Ze bellen je uit je bed

Coach Maarten Franssen praat metleerling Angelique op het ROC Mondriaan in Delft. Daar helpen coaches moeilijke leerlingen door hun schooltijd. Foto David van Dam

De mbo-studente ligt in bed als de bel gaat. Het is najaar 2012. Voor de deur staan twee medewerkers van het ‘mobiele verzuimteam’ van ROC Mondriaan, locatie Delft. Ze komen haar iets vertellen: we hebben je gemist. Maar de leerling heeft geen zin om uit bed te komen.

„Ik had toen een beetje problemen”, zegt de 21-jarige studente verzorging (mbo niveau 3) nu. „Ik was niet zo blij met mezelf.” Nu ze zich weer beter voelt, krijgt de leerling – die graag anoniem blijft – persoonlijke hulp bij het plannen van huiswerk. „Dat kan ik niet zo goed. Mijn coach biedt structuur.”

Het aantal voortijdige schoolverlaters is vorig jaar opnieuw sterk gedaald, bleek vorige week. In heel het land lukt het scholen steeds beter om jongeren binnenboord te houden. Vorig schooljaar verliet 2,1 procent van de jongeren school zonder een diploma van mbo niveau 2, havo of vwo. Elf jaar geleden was dat nog 5,5 procent. In absolute aantallen: 28.000 vorig jaar, tegenover 71.000 elf jaar geleden.

Hoe dat zo gekomen is? Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het maken van een beleid tegen schoolverlaten en verzuim. Daarvoor werken ze samen met scholen, maar ook scholen onderling doen dat. Volgens de Haagse onderwijswethouder Ingrid van Engelshoven (D66) is juist die samenwerking het toverwoord. Vooral de overgang tussen middelbare school en het mbo noemt ze belangrijk.

Eenmaal op het mbo, waar de uitval fors hoger is dan in havo en vwo, wordt er scherp gelet op aanwezigheid. Een leerling die veel lessen verzuimt, zou weleens helemaal willen stoppen met school.

Slapen, eten, werken

Frequente spijbelaars van ROC Mondriaan krijgen het mobiele verzuimteam op de stoep. Zeker bij jongeren die nog bij hun ouders wonen, kan dat goed werken. Leerlingen die in de knel komen vanwege lage cijfers, krijgen een loopbaancoach voor extra begeleiding.

Maarten Franssen is al dertig jaar loopbaancoach. Hij ziet vaak dat leerlingen zowel leer- als privéproblemen hebben. „Ze moeten werken, zichzelf in leven houden, de huur betalen. En dan ook nog onderwijs erbij krijgen.” Als coach probeert hij meer structuur aan te brengen. Zo helpt hij de 20-jarige Angelique, student administratie (niveau 2), met plannen. Franssen: „Tijdens zo’n eerste gesprek vraag ik: wanneer ben je bezig met slapen, eten, werken? Daarna is de vraag hoe we de rest van de tijd inplannen.”

Ook met een coach is het lastig plannen, vindt Angelique, maar het helpt wel. „Als ik hem niet zou hebben, zou ik mijn werk niet doen, denk ik. Als ik nu niks doe, zou mijn coach zich afvragen waarom hij me nog zou helpen.”

Voorheen volgde Angelique een zorgopleiding. Nu twijfelt ze of de zorg niet toch een leukere sector is om in verder te gaan. Met coach Franssen kijkt ze beroepenfilmpjes om te zien wat het beste bij haar past. Ze gaan ook samen naar een open dag. Want een toekomstidee, een plan, is belangrijk, zegt Franssen. Sommige leerlingen hebben moeite met de lesstof, maar lopen toch weinig risico om uit te vallen. Puur omdat ze een doel hebben.

Terwijl de schooluitval afneemt, merkt Franssen dat de problemen van jongeren die hij begeleidt steeds lastiger worden. „Vroeger zaten jongeren meer thuis bij hun ouders. Die gaven ook nog support.” Nu zijn de relaties soms ingewikkelder. Hij ziet leerlingen die tijdens een scheiding van hun ouders op zichzelf gaan wonen. „Als het thuis niet goed loopt, lijdt school daaronder”, zegt Franssen.

Door de forse daling van het aantal schoolverlaters blijven de lastigste groepen over, zegt ook Fatiema Khadje, coördinator van de loopbaancoaches op ROC Mondriaan. Leerlingen die veel verschillende problemen hebben. Ook privé. „Multiproblematiek”, zoals Khadje het noemt.

Over oplossingen voor de ingewikkeldste groep moet je volgens haar reëel en nuchter zijn. „Sommigen zijn misschien nog niet geschikt voor school. Dan moeten we rustig kijken hoe we iemand wél zover krijgen om naar school te gaan.” Er zal volgens haar altijd een groep blijven die voortijdig afhaakt.