Uit de kast komen

raag van een lezer: wordt de uitdrukking uit de kast komen vaker in bredere zin gebruikt? Breder dan: openbaar maken dat je homoseksueel bent? De vraag kwam niet uit de lucht vallen, want vorige week figureerde de zegswijze in een kop in deze krant: „Hollande ‘uit de kast’ als hervormer.”

Voor wie het is ontgaan: de Franse president Hollande haalde onlangs het wereldnieuws omdat hij een maîtresse zou hebben. De Fransen zelf lijken zich hier nauwelijks om te bekommeren – ze vinden het een privézaak – maar de wereldpers smult ervan. Inclusief het NOS Journaal, dat bij dit nieuwsitem een foto uit een Frans boulevardblad liet zien waarbij een omcirkelde schoen duidelijk zou moeten maken dat de gehelmde passagier achterop een scooter de Franse president was.

De kop in NRC Handelsblad stond boven de eerste persconferentie die Hollande na deze onthulling gaf. Hij presenteerde er zijn plannen om de economie te hervormen. Het artikel begon met zijn privébesognes, aan het eind werd de kop duidelijk: „Hollande is volgens Libération nu ‘uit de kast gekomen’ als sociaaldemocraat, binnen de ‘socialistische’ partij vaker een scheldwoord dan een compliment.” Libération had zelf als kop: „Hollande, histoire d’un coming-out social-démocrate.”

Of er met opzet was gekozen voor een uitdrukking die de meeste mensen associëren met seksualiteit, is mij niet bekend. Zeker is dat deze uitdrukking inderdaad breder kan worden toegepast. Sterker nog, bij uit de kast komen schrijft de Grote Van Dale: „Uitkomen voor iets, met name iets wat men voorheen voor zich gehouden had, openbaar bekendmaken.” De hele seksuele betekenis wordt dus niet genoemd. Dat wordt enigszins goedgemaakt bij coming-out, waar staat: „Het voor de eerste keer openlijk uitkomen voor iets (bijvoorbeeld religie, politieke overtuiging, seksuele geaardheid).”

Van Dale noemt in dit verband nog een derde woord, namelijk outing. Bij een outing wordt bijvoorbeeld onthuld dat de bisschop die roept dat homoseksualiteit tegen de wil van God is, in het geniep homobars bezoekt. Of dat de conservatieve politicus die de mond vol heeft van huwelijkstrouw, zelf een buitenechtelijke affaire heeft. Met name in Engeland en de VS komt outing geregeld voor. Bij ons is dit woord vooral bekend door bedrijven als Team Outing Holland, Company Outing en Family Outing, maar die organiseren in de eerste plaats outdoor-activiteiten.

Uit de kast komen, coming-out, outing: ze gaan alle drie terug op het Engelse to come out of the closet. In het Engels is die uitdrukking in 1963 voor het eerst opgetekend, vanaf de jaren zeventig vooral met betrekking tot iemands homoseksuele geaardheid. De bron zou zijn: closet queen, een woord uit de jaren vijftig voor ‘crypto homoseksueel’.

In het Nederlands horen we deze woorden en uitdrukking sinds de jaren tachtig. Vooral uit de kast komen vond ik aanvankelijk een merkwaardige uitdrukking. Inmiddels ben ik er zo aan gewend dat ik de Engelse oorsprong bijna was vergeten.

Overigens werd de uitdrukking al snel in bredere zin toegepast. Zo schreef De Waarheid in 1989: ‘Moet het (herenigings-)spook van de Westduitse politiek, dat vooral tegen links werd ingezet, wel of niet uit de kast komen?’