Politie paraat bij tennis in Melbourne

Serena Williams is wanhopig nadat haar servicegame door Ana Ivanovic is gebroken. Ze werd uitgeschakeld. Foto AFP

Politiecommissaris Graham Ashton krijgt wel eens een onprettig gevoel, als hij de sportuitslagen in de krant leest. „Vooral als een voetbalwedstrijd in 5-0 is geëindigd. Dat is gewoon verdacht.”

Ashton geeft leiding aan de Sports Integrity Intelligence Unit van de politie in de Australische deelstaat Victoria. Zijn eenheid jaagt op dopinggebruikers en matchfixers – atleten en gokkers die de uitslagen van sportwedstrijden manipuleren. Anders dan in Nederland is matchfixing en dopinggebruik in de meeste Australische deelstaten strafbaar. In Victoria kan een corrupte sporter tot wel tien jaar gevangenisstraf krijgen.

De eenheid van Ashton opereert vanuit Melbourne, waar tot en met zondag de Australian Open wordt gespeeld. De commissaris zegt dat zijn manschappen tijdens het tennistoernooi „in opperste staat van paraatheid” zijn. De gokmaffia kan ook in de stad zijn.

Matchfixing is wereldwijd een groeiend probleem in de topsport. De afgelopen jaren duiken steeds meer voorbeelden op van gecorrumpeerde voetballers, tennissers en cricketers. De internationale politie-organisatie Interpol noemde wedstrijdvervalsing „de grootste bedreiging voor de sport in de eenentwintigste eeuw”.

Ook in het tennis worden corrupte sporters betrapt. De Oostenrijker Daniel Köllerer en David Savic uit Servië werden in 2011 voor het leven geschorst omdat zij hadden geprobeerd met andere tennissers een uitslag af te spreken. Vorig jaar kregen de Rus Sergei Krotiouk en Guillermo Olaso uit Spanje een schorsing opgelegd wegens betrokkenheid bij matchfixing. De Internationale Tennisfederatie wil niet zeggen of deze tennissers in opdracht handelden, of op eigen houtje opereerden.

Politiecommissaris Graham Ashton – ferme handdruk, korte zinnen – zegt tijdens een gesprek op zijn kantoor in Melbourne dat sporters met een klein inkomen het meest kwetsbaar zijn voor omkoping. „Op de Australian Open zijn ook tennissers actief die nauwelijks hun vliegticket naar Australië kunnen betalen. Die groep vormt een risico.” De tennissers die tot nu toe tegen de lamp liepen, hadden inderdaad een lage plek op de wereldranglijst. Maar Ashton kent ook praktijkvoorbeelden waar goksyndicaten gearriveerde sporters in hun macht hadden. „Die bendes hadden weet van een buitenechtelijke affaire of drugsgebruik, en gebruikten dat om de sporters te chanteren.”

Matchfixing is moeilijk te bestrijden. Een tennisser die twee keer fout serveert, of een keeper die opzichtig een bal laat glippen – het kan doorgestoken kaart zijn, maar ook gewoon onkunde. In de sportwereld wordt daarom vaak gezegd dat matchfixing strafbaar moet worden gesteld, zodat er justitieel onderzoek gedaan kan worden. „De politie kan telefoons aftappen en huiszoekingen doen, wij kunnen dat niet”, zei voormalig IOC-voorzitter Jacques Rogge ooit.

Commissaris Ashton zegt dat voetbal, tennis en cricket in Australië het meeste gevaar lopen op infiltratie door gokbendes. Deze bendes komen volgens hem voornamelijk uit Oost-Europa en Zuidoost-Azië, maar opereren wereldwijd. Ashton vertelt dat de omvang van weddenschappen op Australische tennis-, voetbal- en cricketwedstrijden bij de vaak illegale Aziatische bookmakers een enorme vlucht heeft genomen.

„Het gaat om vele tientallen miljoenen.” Op een voetbalwedstrijd in de Australische eredivisie werd ooit in totaal 40 miljoen Australische dollar (26 miljoen euro) ingezet. Vaak kan ook worden gegokt op welke tennisser de eerste dubbele fout maakt, of welke voetballer de eerste gele kaart krijgt. Dat soort weddenschappen zijn nog makkelijker manipuleerbaar. Volgens Interpol gaat in het illegale Aziatische gokcircuit jaarlijks zo’n 500 miljard euro om.

Vorige week plukte het team van Ashton op de Australian Open een man van de tribunes. Dat was niet wegens matchfixing, maar voor het doorseinen van informatie over het verloop van de wedstrijd. „Deze kerel had een klein apparaatje in zijn broek genaaid, met daarop twee knoppen”, vertelt Ashton. „Als de ene tennisser een punt maakte, drukte hij op het ene knopje, en omgekeerd.”

Het apparaatje was gekoppeld aan een mobiele telefoon, waarmee de informatie via internet naar Europa werd verstuurd. Doordat het tv-signaal een paar seconden is vertraagd, konden de helpers van de man in Europa nog geld inzetten als het punt in Australië al was gespeeld. „In een paar seconden kun je veel geld inzetten”, zegt Ashton. „Daar is maar één muisklik voor nodig.”