Leider Aronian strooit energiek met ideeën

Bij het begin van het Tata Steel-schaaktoernooi viel het op hoe fit en uitgerust Levon Aronian oogde. Die indruk was terecht, zei hij, waarna hij verduidelijkte dat hij zich zowel lichamelijk als geestelijk erg goed voelde. Net als in de afgelopen jaren vierde hij rond Nieuwjaar samen met zijn vriendin vakantie in Zuidoost-Azië. Deze keer was de keus gevallen op een afgelegen eiland voor de kust van Cambodja en opnieuw was het een schot in de roos geweest.

Het verblijf in Cambodja leverde behalve een beschaafd vakantiekleurtje ook een nieuw kapsel op. Dat was eigenlijk een bedrijfsongelukje, veroorzaakt door het gebrekkige Engels van de kapper, maar inmiddels is Aronian heel tevreden over de kort geknipte zijkanten en de artistiek omhoog rijzende lokken boven op zijn hoofd. Hij is tenslotte avontuurlijk ingesteld.

Zoals hij ook steeds op zoek is naar avontuur en afwisseling in zijn partijen. Energiek spelend strooide hij de afgelopen week met ideeën, zette zijn tegenstanders onder druk en was hard en precies wanneer hij kon toeslaan. Zaterdag won hij met mooie manoeuvres van Wesley So, zondag kwam hij met zwart, ondanks boeiend openingsspel, niet verder dan remise tegen Boris Gelfand. Daar kon hij heel goed mee leven.

De tussenbalans met nog vier ronden te gaan is riant. Hij staat een vol punt voor op de achtervolgers en twee van zijn belangrijkste rivalen, Fabiano Caruana en Hikaru Nakamura, heeft hij persoonlijk al een nul bezorgd.

In deze vorm zou Aronian vrij soepel voor de vierde keer het toernooi op zijn naam moeten kunnen brengen, ware het niet dat het begrip ‘vorm’ hem helemaal niets zegt. „Ik zou niet weten wat dat is. Als je goede stellingen krijgt, kun je denken dat je goed in vorm bent. Maar die goede stellingen bieden geen enkele garantie voor de volgende partij.” Aronian zoekt de verklaring voor zijn overtuigende spel eerder in het ontbreken van enige druk. „Als ik me ontspannen voel, ben ik op mijn best.”

Of hij nog onder druk gezet zal worden, zou weleens kunnen afhangen van Anish Giri. De Rijswijkse grootmeester staat op de tweede plaats samen met Sergei Karjakin en speelt in de volgende ronde met wit tegen Aronian. Giri maakt indruk. De onzekerheid en wisselvalligheid die hem het laatste jaar geregeld parten speelden, lijken vervangen door zelfvertrouwen en standvastigheid. Voor een deel is die omslag te verklaren door zijn nieuwe trainer, Vladimir Tukmakov. De Oekraïner reikt hem gezichtspunten aan waar hij niet eerder bij stilstond.

Hoe hij vooruitgang boekt, bleek in zijn partij uit de zevende ronde tegen Caruana. „Ik probeerde te vaak snel te spelen, zoals Anand in zijn beste jaren. Maar dan moet je wel zijn talent hebben. Als dat niet zo is, race je regelmatig voorbij aan een kritiek moment. Dat is waar Kasparov en Kramnik zo goed in zijn. Het kritieke moment aanvoelen, wanneer nagedacht moet worden.”

Dat kwam na de opening. Die leek goed verlopen, maar bij nader inzien waren veel van zijn stukken ontwikkeld naar ongelukkige velden. Giri dacht lang na en nam een rigoureus besluit: hij trok stukken terug, bracht ze naar betere velden, wist enkele goede stukken van Caruana af te ruilen en stabiliseerde de stelling. „Het is beter als ik niet aan psychologie doe. Als ik objectief probeer te zijn. Tegen het bord spelen is voor mij het beste.”

Loek van Wely z herstelde van een aarzelend begin met een dijk van een overwinning op Nakamura, de nummer drie van de wereld. Zaterdag had Van Wely nog een uitgelezen kans laten lopen om zijn eerste partij te winnen, ten koste van de Hongaarse waaghals Richard Rapport. De twijfel die hij daar liet zien, was een dag later volledig afwezig. Met gedecideerd spel en een briljante zet kort na de tijdcontrole zette hij de Amerikaan van het bord. „Ik begon me al af te vragen of ik nog iets te zoeken had tussen deze jongens. Dit geeft weer moed.”