Scheiden zonder rechter

Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) wil scheiden makkelijker maken met het nieuwe wetsvoorstel ‘Scheiden zonder rechter’. Een scheiding zou zo ook goedkoper moeten worden, maar advocaten verwachten dat mensen op de lange termijn duurder uit zijn.

Als een echtpaar het onderling eens is en geen minderjarige kinderen heeft, kan het straks op het gemeentehuis scheiden. Ze dienen een verzoek in bij de ambtenaar van de burgerlijke stand en na veertien dagen spreekt de ambtenaar de echtscheiding uit en maakt een akte op die wordt ingeschreven in een register.

Het wetsvoorstel ligt nu bij verschillende adviesinstanties voordat het naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Het voornaamste kritiekpunt is dat mensen op deze manier te snel scheiden zonder juridisch afdwingbare afspraken te maken.

„Uiteindelijk zal het meer procedures op leveren”, denkt de Amsterdamse echtscheidingsadvocaat Huib van Hapert. Hij staat samen met compagnon Martijn Punt vooral ondernemers bij. Zeker voor hen is specialistisch juridisch advies over de verdeling van de onderneming onmisbaar, denken ze. „Mensen zijn het vaak eens over de scheiding, maar niet over de gevolgen”, zegt Van Hapert. „Zo’n ambtenaar vraagt niet of je ergens over hebt nagedacht. Je wordt niet gedwongen afspraken met elkaar te maken, er staat niks op papier.”

Dit staat volgens hem haaks op de consequenties die een scheiding heeft. „Een ambtenaar gaat je niet erop wijzen dat je binnen twee jaar na echtscheiding aanspraak moet maken op het partnerpensioen, of dat het gevolgen heeft voor je hypotheekrenteaftrek als je alleen in het huis blijft wonen”, zegt Van Hapert.

Het voorstel van Teeven vertoont gelijkenissen met de veel bekritiseerde flitsscheiding, die in 2009 werd afgeschaft. Het grote verschil is dat destijds ook echtparen met kinderen zo konden scheiden, iets wat nu niet kan. Advocaat Punt maakte twaalf jaar geleden zelf gebruik van de flitsscheiding: „Mijn vrouw en ik werkten allebei, hadden geen kinderen, geen vermogen, geen koophuis. Ik liep op een ochtend van kantoor naar het gemeentehuis om de formulieren in te leveren en dat was het. Alleen voor overzichtelijke gevallen is zo’n snelle scheiding handig.”