‘Nieuw zorgplan schaadt burgers’

De decentralisatie van de langdurige zorg van Rijk naar gemeenten zoals het kabinet die beoogt, is onverantwoord voor het welzijn van burgers. Dat zei Annemarie Jorritsma, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vrijdagmiddag. Zij sprak op een persconferentie die was belegd omdat eerder deze week liefst tweederde van de gemeenten het voorwaardenpakket voor de zorgdecentralisatie had verworpen. Gemeenten laakten de forse bezuinigingsmaatregelen, en de onduidelijkheid over het budget dat elke gemeente afzonderlijk krijgt.

Jorritsma sloot zich vrijdag namens het VNG-bestuur bij het standpunt van de gemeenten aan. „Wat er nu ligt, is niet uit te voeren”, zei ze. Burgers zouden hier „de dupe” van worden. „De bal ligt bij het kabinet.”

Gemeenten nemen vanaf 2015 de zorg op zich voor hulpbehoevende burgers. Zo wordt ‘persoonlijke begeleiding’ een gemeentetaak: denk aan hulp bij het maken van een boodschappenlijstje. De ‘persoonlijke verzorging’ (haren wassen, steunkousen aantrekken) werd onlangs juist geschrapt als gemeentetaak. Het kabinet belegt die bij de zorgverzekeraars – tot frustratie van gemeenten, die een budget van 2 miljard mislopen. De ‘zorgdecentralisatie’ (budget: 4 miljard) gaat nu gepaard met een bezuiniging van ruim 1,5 miljard. Na protest van gemeenten beloofde het kabinet jaarlijks 200 miljoen euro extra.

Die tegemoetkoming is onvoldoende, zegt de VNG nu namens de gemeenten. De VNG laakt ook het gebrek aan „regie” door het kabinet. De drie decentralisaties per 2015 (zorg, jeugdzorg, werkbemiddeling) hangen volgens Jorritsma samen, „maar de ene keer roept deze staatssecretaris dit, en dan roept die minister weer dat.”

De VNG-voorzitter klonk strijdbaar, maar feit is dat de positie van gemeenten – en dus van de VNG – staatsrechtelijk niet sterk is. Uiteindelijk heeft Den Haag het laatste woord: als de decentralisatie zoals het kabinet die beoogt, door het parlement wordt ondersteund, hebben gemeenten de plicht die uit te voeren. Jorritsma: „Misschien is dit voorwaardenpakket wel alles wat erin zit. Dan zullen we loyaal zijn. We hebben geen keuze.” Bij gebrek aan staatsrechtelijke macht, speelt de VNG nu de morele kaart: als de burgers straks pijn voelen, dan ligt dat aan dit kabinet. Staatssecretaris Van Rijn (VWS, PvdA) belooft een „adequate reactie” van het kabinet.