‘Diabetespatiënte in Hema aangezien voor verslaafde’

illustratie robin héman

De aanleiding

De Facebookgroep Wij boycotten de HEMA had gisteravond een kleine 15.000 likes. En dat amper vijf dagen nadat de pagina gemaakt is. Aanleiding is het verhaal van de zeventienjarige diabetespatiënte Yosra Aajir. Beveiligingspersoneel van de Hema in Den Haag zou haar hebben aangezien voor een verslaafde, toen ze zichzelf insuline toediende. Vervolgens zou ze uren zijn vastgehouden op het politiebureau. Hoe is het mogelijk, vraag je je af. Zou het kloppen?

Waar is het op gebaseerd?

Yosra deed haar verhaal deze week bij Omroep West. Ze vertelde dat ze zich vorige week niet goed voelde tijdens het winkelen. Oorzaak: haar bloedsuikerspiegel was veel te hoog. Daarop dook ze een pashokje in om insuline spuiten. Terwijl ze dat deed, vertelde ze, verloor ze urine. „Dat kan voorkomen bij mensen met diabetes.” Op dat moment trokken twee beveiligers het gordijn open. Drugs, dachten ze. De beveiligers belden daarop de politie.

Dit verhaal werd opgepikt door verschillende nieuwssites (Telegraaf, AD, Hart van Nederland) en leidde tot heftige reacties op internet. Volgens Yosra zeiden politie-agenten, toen ze haar medicijnen liet zien: „Dat is vast een truc, dat doen veel allochtonen.”

In nrc.next schreef columnist Arjen van Veelen deze week over de zaak. Hij ging naar het Hema-filiaal. De bedrijfsleider zei: goed dat je langskomt voor onze kant van het verhaal. Maar helaas kon hij niks zeggen. Een woordvoerder van beveiligingsbedrijf Trigion zei dat verhaal van Yosra „van geen kant” klopte, maar waarom, dat kon hij niet vertellen „hangende het politie-onderzoek”.

En, klopt het?

We bellen met de politie. Woordvoerder Wim Hoonhout neemt alle tijd om de feiten op een rij te zetten. Het klopt, zegt hij, dat Yosra in een pashokje urineerde. De beveiligers dachten inderdaad dat ze een verslaafde was en dat ze dat expres deed. Dat was rond half zes. Ruim een uur later werd het meisje overgedragen aan de politie. De beveiligers vulden een ‘overdrachtsformulier’ in waarop ze melding maakten van een strafbaar feit (vernieling). Iedere burger mag een aanhouding verrichten (een burgerarrest) dus ook beveiligers, waarmee de politie bovendien structureel samenwerkt. De politie moest de zaak dus wel uitzoeken, zegt Hoonhout, en het is gebruikelijk om dat te doen op het bureau.

Wat ook klopt: de politie was bijna vier uur met Yosra bezig. Een deel van die tijd bracht ze door in een cel.

Waarom duurde het zo lang? Daar zijn twee redenen voor, zegt de politiewoordvoerder. Het was druk op het bureau. En het meisje, van wie de familie inmiddels gealarmeerd was, wilde dat er een advocaat bij kwam. Die moest worden gebeld en het duurde een tijd voordat die kwam opdraven. Ondertussen kreeg Yosra een warme maaltijd om haar bloedsuiker op peil te brengen en extra insuline. De conclusie was uiteindelijk dat Yosra naar huis kon. Hoonhout: „Er was geen strafbaar feit gepleegd.”

Volgens de betrokken agenten zijn er geen racistische opmerkingen gemaakt, zegt Hoonhout. Dit onderwerp is ook niet ter sprake gekomen tijdens het verhoor van het meisje, waar haar advocaat bij was. Een aanleiding voor excuses ziet hij niet. „Maar als je achteraf vraagt: hadden er andere keuzes gemaakt kunnen worden? Ja, dat had gekund.”

De beveiligers hebben correct gehandeld, zegt woordvoerder Richard Franken van Trigion. Ze zijn getraind om „normafwijkend gedrag” te herkennen. En daar was hier sprake van.

Maar er was dus ook sprake van een misverstand. Waarom dat nu dan niet gewoon zeggen? De woordvoerder van Trigion: „Toch ga ik dat niet doen, want dan wordt dat door het publiek uitgelegd als: ze hebben het mis gehad.”

Yosra, om wie het allemaal gaat, is geschrokken van de commotie en wil even niet meer praten met journalisten, vertelt een tante donderdagavond. Ze is vooral boos op de Hema, die de berichtgeving in de media „op een aantal punten onjuist noemde” – zonder nadere toelichting. Ze wil publieke excuses van de Hema.

Gisterochtend zette Hema een bericht op de Facebookpagina van het bedrijf: „Directievoorzitter Ronald van Zetten biedt namens HEMA Yosra A. excuses aan en aan alle diabetes patiënten die zich onbegrepen voelen door hun ziekte.”

Conclusie

De hoofdlijn is wel duidelijk: het ging hier om een (pijnlijk) misverstand. Het verhaal dat Yosra Aajir ten onrechte werd aangezien voor een verslaafde, beoordelen we daarom als waar.