De aardbevingen stoppen voorlopig niet

Een opstootje bij het gemeentehuis in Loppersum. Woedende inwoners protesteerden gisteren tegen het besluit van minister Henk Kamp om door te gaan met de gaswinning in Groningen. Foto ANP

In het aardbevingsgevoelige gebied rond het Groningse Loppersum zal uit vijf locaties de komende jaren tachtig procent minder gas worden gewonnen dan vorig jaar het geval was. Dat heeft de ministerraad gisteren besloten.

De toegenomen gaswinning onder het Groningse vasteland zorgde de afgelopen jaren voor meer en zwaardere aardbevingen. En daarmee voor veel maatschappelijke onrust. Om de schade aan woningen en leefbaarheid te herstellen, wordt er de komende vijf jaar 1,2 miljard euro in het gebied geïnvesteerd, vooral door het gaswinningsbedrijf NAM.

Door de plaatselijke afname van de gaswinning zal de totale gaswinning uit het gebied de komende drie jaren worden beperkt tot rond de 40 miljard kubieke meter. In die tijd wil het kabinet de infrastructuur en bebouwing beter bestand maken tegen aardbevingen.

Volgens verantwoordelijk minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) zijn de bewoners „geconfronteerd met een toenemend aantal aardbevingen, waarvan de kracht bovendien groter is dan voorheen”. Bewoners hebben „oprechte zorgen over hun persoonlijke veiligheid en welbevinden”. Dat vereist in de woorden van Kamp „een adequate bestuurlijke reactie”. Gisteravond reisde de minister naar Loppersum af om die reactie uit te leggen.

Kost dit de overheid op de lange termijn geld?

In de financiële ramingen voor latere jaren was al rekening gehouden met lagere opbrengsten uit de aardgasbaten. Daarbij wordt deels ingespeeld op dalende gasprijzen, deels op een dalende gaswinning.

Als de NAM uit veiligheidsoverwegingen de komende jaren minder gas wint dan in deze prognoses is vastgelegd, dan blijft dat gas in de grond zitten en beschikbaar om later te winnen. Inkomsten worden niet verspeeld, hoogstens vertraagd – natuurlijk afhankelijk van de gasprijzen op het moment van winning.

En op de korte termijn? Komt er een begrotingstekort?

Ja. Het kabinet heeft besloten de gaswinning meer terug te schroeven dan gepland, dus nemen de gasinkomsten verder af dan begroot. Dat leidt tot een gat op de rijksbegroting. Volgens de brief die minister Kamp gisteren stuurde aan de Tweede Kamer loopt de staat 0,7 miljard mis aan opbrengsten in 2014, 0,6 miljard in in 2015 en 1 miljard in 2016.

Daarnaast gaat de NAM veel geld in schadeherstel en leefbaarheid van de regio steken. Daardoor ontvangt de staat ook minder geld, zo’n 144 miljoen euro per jaar. Wat daarna gebeurt is onbekend, omdat het kabinet dan opnieuw naar de situatie in Groningen zal kijken.

Het kabinet is niet van plan dit gat in de begroting direct te dichten. De regeringscoalitie hoopt dat er in het voorjaar meevallers zijn vanwege een aantrekkende economie. Dan hoeven minder gasinkomsten niet tot extra bezuinigingen te leiden.

Er is ook een politieke reden om te wachten: tegenwoordig gaan ook oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP over de begroting. Wordt die aangepast, dan willen zij meepraten. Maar die tijd neemt het kabinet nu niet, om Groningen snel duidelijkheid te kunnen geven.

Stoppen de aardbevingen?

Stoppen doen ze sowieso niet. En voorlopig worden ze ook niet minder. Het Staatstoezicht op de Mijnen denkt op basis van onderzoek dat het minstens één tot twee jaar duurt voordat er sprake is van een „aanzienlijke (tijdelijke) verlaging van de seismische activiteit”.

Het Staatstoezicht vindt overigens dat de vijf gevoeligste locaties geheel zouden moeten worden gesloten. Maar minister Kamp vindt dat een te groot risico voor de leveringszekerheid van gas, vooral in koude tijden.

De tijdelijke mindering van de gaswinning zou volgens onderzoek tot een verlaging van aardbewegingen moeten leiden. Hoe lang dat effect duurt, is volgens onderzoek niet geheel duidelijk, schrijft de minister. Naarmate de jaren verstrijken, nemen de onzekerheden in de onderzoeken steeds verder toe.

De komende jaren wil Kamp gebruiken om de regio aardbevingbestendiger te maken. En het toekomstperspectief van bewoners te verbeteren.

Stoppen de protesten?

Nee. Actievoerders van Schokkend Groningen hadden al aangekondigd te zorgen voor „wereldnieuws” als zij hun zin niet krijgen. Tijdens de persconferentie van Henk Kamp in Loppersum was de sfeer dreigend. Actievoerders bestormden de hekken en bonsden op ramen en deuren.

Vandaag organiseert de FNV een grote protestactie. Kamp zelf zal op uitnodiging van de commissaris van de Koning Max van den Berg in het provinciehuis spreken met tweehonderd Groningers uit alle bevolkingsgroepen over de plannen van het kabinet.