Uitstoot, tijdwinst. Het is maar hoe je rekent

Vandaag beslist de rechter of we bij Amsterdam en Den Haag weer 80 moeten gaan rijden Minister Schultz heeft de ene na de andere rechtszaak aan haar broek sinds de snelheidsverhoging

Al bijna anderhalf jaar mogen automobilisten harder rijden op de snelweg. Maar rechtszaken over dat besluit blijven minister Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) achtervolgen. Vandaag beslist de rechter of de snelheidsverhoging van 80 naar 100 kilometer per uur bij Amsterdam en Den Haag rechtmatig is.

Naar die uitspraken wordt met spanning uitgekeken. Eind vorig jaar oordeelde de rechtbank in Rotterdam dat Schultz haar besluit over de snelheidsverhoging op de A13 bij Overschie beter moet onderbouwen. De zaken lijken op elkaar, maar het verschil is dat de eisers nu willen dat de snelheidsverhoging per direct wordt teruggedraaid. In Rotterdam bleef de hogere snelheid vooralsnog intact.

De SP, GroenLinks en ChristenUnie zeiden deze week in een Kamerdebat dat 80 kilometer bij de steden weer de norm moet worden. „Een paar seconden tijdswinst weegt niet op tegen de gezondheidsrisico’s”, zei Kamerlid Carla Dik (ChristenUnie).

Sinds september 2012 is de nieuwe maximumsnelheid 130. Dat betekent: altijd 130, tenzij anders staat aangegeven. Redenen om af te wijken zijn natuur in de omgeving, veiligheid, geluid of luchtkwaliteit. De hogere snelheid sluit aan bij de ‘beleving’ van de automobilist, vindt Schultz. Haar uitgangspunt: harder rijden waar het kan, langzamer waar het moet.

Het besluit leidde tot veel protesten. De ene na de andere rechtszaak werd aangespannen door omwonenden, gemeente of organisaties als Milieudefensie. Niet alleen in de grote steden, maar ook in bijvoorbeeld Noord-Brabant en Friesland. Daar draait het vooral om veiligheid en geluidsoverlast. Neem de A7 bij Bolsward, waar nu 130 mag worden gereden. De weg ligt dicht bij de stad, heeft een smalle brug en korte op- en afritten. „130 past niet bij het profiel van de weg”, zegt een woordvoerder van de gemeente Súdwest-Fryslân. De rechtszaak loopt nog.

Bij de grote steden draait het vooral om verslechtering van de luchtkwaliteit. In Rotterdam en Amsterdam zijn metingen gedaan door gemeentelijke diensten en die zouden uitwijzen dat de luchtkwaliteit slechter is geworden dan de rekenmodellen van Schultz voorspelden. Volgens een woordvoerder gaat het om een „meet- en rekendiscussie, die met regelmaat terugkeert. Onze rekensystematiek geeft een wetenschappelijk betrouwbaar beeld”. Schultz zelf zei tijdens het debat dat 80 rijden ook niet alles is: „Dat leidt tot meer files en dus tot meer uitstoot.”

De pijn zit ook in het geld en de moeite die steden hebben gestoken in verbetering van luchtkwaliteit, zegt advocaat Phon van den Biesen, die namens Milieudefensie de rechtszaken in Amsterdam en Rotterdam voert. „Dat wordt dan met één pennestreek uit Den Haag ondermijnd.”

Elders gaat het ook over geschonden afspraken. Gemeenten als Stichtse Vecht en De Ronde Venen hebben ingestemd met verbreding van de A2 in ruil voor de belofte dat er niet harder zou worden gereden dan 100. Wethouder Pieter de Groene van Stichtse Vecht: „Afspraak is afspraak. Die kan je niet van tafel vegen voor nog geen twee minuten tijdwinst voor de automobilist.” Beide gemeenten zijn los van elkaar een rechtszaak gestart.

Meer gemeenten „voelen zich bedonderd”, zegt Ivo Stumpe van Milieudefensie. Maar vaak durven ze geen rechtszaak aan. „Dan worden ze gepaaid met bijvoorbeeld hogere geluidsschermen. Koehandel.”