Column

Simone Vrij vertaald en zonder context

Het is alsof ik naar een toneelvoorstelling in een vreemde taal luister. Econome Heleen Mees toont slides met grafieken, noemt cijfers en rentepercentages die moeten bewijzen dat de opkomst van China de financiële crisis in het Westen heeft veroorzaakt. Af en toe steekt er een herkenbaar woord uit dat ik, met een beetje buigen en puzzelen, kan herleiden naar mijn eigen alfataal. Een ‘Financiële Stress Index’-grafiek met een piek in 2009? Exponentiële stress, check, herken ik.

Daarna is Nout Wellink (commissaris bij de Bank of China) aan de beurt, hij biedt na het betoog van Mees een weerwoord en blijkt een schitterend bombastisch personage met een vroegtijdig veteranensyndroom, voortdurend verwijzend naar rapporten en bijeenkomsten uit het verleden: „Ik was eens…”

Theatraal buigt hij over het katheder, leunend op zijn onderarm – de houding van vertrouwd, amicaal, wij onder elkaar, ik fluister u een geheimpje toe. Wanneer hij naar de VOC verwijst, pauzeert hij een emotionele seconde alsof de geschiedenis rechtstreeks uit zijn keel komt golven. Citeert hij John Maynard Keynes – You can’t predict the future – dan leunt Wellink nonchalant achterover: op een autoriteitsargument kun je immers rustig steunen. Ze konden de crisis vóór 2008 simpelweg niet zien aankomen. Ter verduidelijking zet hij een vergelijking in:

„Een sneeuwbal kan een avalanche worden. Dat hangt helemaal af van het sneeuwdek dat eronder zit.” En dan, met gevoel voor klankrijm: „De crisis kent meer dan één actor, één factor.”

Het publiek in debatcentrum De Balie heeft ook tekst. Ondernemer Top uit Nijkerkerveen bloeit in beeldspraak: „Nederland is een dorp en de wereld is een stad.” Zijn ‘dorpseconomie’ wordt bedreigd en daar is Wellink verantwoordelijk voor. De voormalig president van De Nederlandsche Bank ontkent uiteraard en verwijst naar „een uitgebreide studie van het CPB”, maar daarmee is het sentiment van Top nog niet opgelost. Het motto van zijn autobedrijf luidt niet voor niets: „Al onze kennis heeft zijn oorsprong in gevoel.”

Op het podium zitten de stadsmensen die in een naderende avalanche een uitdaging zien, in het publiek zit de dorpsbewoner die van een sneeuwvlok schrikt.

Wanneer Mees oppert dat de opkomst van China zelfs ten grondslag ligt aan de populariteit van Wilders, leeft de zaal even op en bereikt #debalie een stresspiek: ‘Heleen Mees in #debalie “eigenlijk is alles de schuld van China” (vrij vertaald dan)’.

Vrij vertaald en zonder context.

Ik ben, kortom, niet de enige die een tunnelversie van het toneelstuk ziet. Om de dreigende vergelijking van Wellink verder door te voeren: wie skiet, overziet het gehele sneeuwdek niet en wie het sneeuwdek bestudeert, skiet zelf niet.

We begrijpen allemaal een eigen deel van het geheel, richten ons op één actor, één factor.