Obama wijzigt NSA-programma: VS stoppen met afluisteren bondgenoten

Obama heeft opdracht gegeven veranderingen aan te brengen in de programma’s van de geheime dienst NSA. Dat kondigde hij zojuist op een persconferentie aan. De verwachting was al dat hij tijdens zijn eerste uitgebreide toespraak over de ophef die is ontstaan over de werkwijze van de National Security Agency grote veranderingen zou aankondigen.

Foto AFP / Saul Loeb

Obama heeft opdracht gegeven veranderingen aan te brengen in de programma’s van de geheime dienst NSA. Dat kondigde hij zojuist op een persconferentie aan. De verwachting was al dat hij tijdens zijn eerste uitgebreide toespraak over de ophef die is ontstaan over de werkwijze van de National Security Agency grote veranderingen zou aankondigen.

De belangrijkste veranderingen die Obama heeft aangekondigd:

  • De NSA zal nog steeds buitenlandse leiders afluisteren. Dat zal nu echter alleen gebeuren als daar een “concrete aanleiding” voor is, en dus zullen bondgenoten niet afgeluisterd worden.
  • Eerder vanmiddag lekte al uit dat Obama van plan was de verzameling van telefoondata zoals die nu nog bestaat, in te perken. Dat bevestigt hij nu: Obama wil het massale verzamelen van de metadata van buitenlanders en Amerikanen aan banden leggen. Het programma voor het verzamelen van metadata “komt tot een einde zoals het nu bestaat”. Metadata zijn telefoongegevens waarin informatie ligt opgeslagen over wie met wie belt en hoe lang. Die zullen in de toekomst alleen mogen worden gebruikt om terrorisme te bestrijden, troepen en bondgenoten te beschermen en geweld tegen te gaan, aldus Obama. Concreet betekent dit dat straks alleen data mogen worden verzameld van mensen die twee stappen verwijderd zijn van de verdachte, in plaats van drie. Ook wil Obama dat metadata op een andere manier en door een andere partij worden verzameld. Hoe dat precies moet gaan of wie dat moet gaan doen, weet hij nog niet. Hij wil ook dat de data straks alleen kunnen worden verzameld met toestemming van een speciale rechter of in geval van een nationale noodtoestand.
  • Obama voegde toe dat de geheimhouding van de NSA niet langer zo onbegrensd zal zijn als die tot nu toe was.

Behoorlijk wat veranderingen dus op de punten waar de NSA de laatste tijd de meeste kritiek op kreeg. Een klein beetje verrassend, noemt onze correspondent Guus Valk de beslissing om derde partijen de metadata straks te laten verzamelen in plaats van de NSA:

“Maar Obama is wel erg vaag over de invulling van deze verandering. Welke partijen dit gaan doen en hoe, werd nog niet duidelijk. Dat geldt ook voor de andere veranderingen. Obama deed een hoop beloftes, maar concreet is het nog niet.”

Obama benadrukt belang NSA

De besluiten volgden op een lange inleiding waarin Obama het belang van de inlichtingendiensten aangaf en ze verdedigde, zo constateert onze correspondent:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Obama’s inleiding komt hier op neer: inlichtingen zijn nodig, maar het is sinds het einde van de Koude Oorlog steeds lastiger die te krijgen
Twitter avatar apjvalk Guus Valk Landen die verbazing over NSA-onthullingen acteren, spioneren zelf ook de Amerikaanse overheid en bedrijven, aldus Obama.
Twitter avatar apjvalk Guus Valk Obama’s punt is dat inlichtingen verzamelen belangrijk is voor Amerika’s veiligheid. Kritiek ging vooral over excessen,daarover is hij stil

Obama benadrukte dat de inlichtingendiensten nooit het programma intentioneel hebben gebruikt om de privacy van burgers te schenden. Hij vervolgde dat de omstreden onthullingen van klokkenluider Edward Snowden in het afgelopen jaar het werk van de veiligheidsdiensten van de VS voor vele komende jaren heeft beïnvloed. Ondanks de veranderingen die de NSA zal moeten ondergaan, heeft Obama nooit overwogen de dienst op te heffen:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Obama heeft als president zijn “gezonde wantrouwen” tegen spionage altijd gehouden, zegt hij. Maar heeft nooit overwogen NSA op te doeken.

Dat er veranderingen nodig zijn, erkent hij nu dus wel. Hij zegt dat critici gelijk hebben gehad dat de verzameling van gegevens zonder duidelijke waarborgen zou kunnen worden misbruikt om informatie over het privéleven van burgers te verkrijgen. De opslag van gegevens kan de deur openen tot programma’s die nog verder gaan. Daarom is “een nieuwe benadering nodig”, aldus Obama.

OBAMA SPREEKT VOOR HET EERST UITGEBREID OVER NSA-OPHEF

Tijdens zijn toespraak ging Obama voor het eerst uitgebreid in op de ophef die is ontstaan over de werkwijze van de National Security Agency. Met het aankondigen van een aantal maatregelen hoopt de president het vertrouwen van de Amerikaanse bevolking in de geheime dienst te herstellen. Tegelijkertijd moet Obama de balans zien te vinden tussen het belang van een effectief anti-terreurbeleid en het waarborgen van de privacy.

Een adviescommissie van Obama adviseerde eerder al de telefoongegevens onder te brengen bij telefoonbedrijven of een derde partij omdat opslag door de NSA een schending van de privacy zou zijn. De adviescommissie deed ook tientallen andere aanbevelingen om de NSA transparanter en terughoudender te maken.