‘Obama legt verzamelen telefoondata door NSA aan banden’

Obama is in eigen land, maar ook in het buitenland in de problemen gekomen door het NSA-schandaal. Foto AP / Martinez Monsivais

Obama kondigt later vanmiddag “een belangrijke herziening” aan van het omstreden NSA-programma waarmee de geheime dienst telefoongegevens van buitenlanders en Amerikanen kan verzamelen. Dat hebben bronnen rond de Amerikaanse regering gezegd tegen verschillende internationale persbureaus.

Een regeringsfunctionaris zei tegen persbureau AFP dat Obama vanmiddag in een toespraak op het Amerikaanse van Justitie bekendmaakt dat het programma voor het verzamelen van metadata sterk aan banden wordt gelegd. Metadata zijn telefoongegevens waarin informatie ligt opgeslagen over wie met wie belt en hoe lang. Het programma voor het verzamelen van metadata komt “zoals het nu bestaat” tot een einde, aldus de functionaris.

Bronnen van persbureau Reuters zeggen dat Obama zal voorstellen het beheer van de metadata niet langer over te laten aan overheidsdiensten als de NSA. Wie de gegevens dan wel moet opslaan zou Obama vanmiddag nog niet bekend gaan maken. Hij gaat volgens AP het Openbaar Ministerie, de inlichtingendiensten en het Congres vragen zich daarover te buigen. Een adviescommissie van Obama heeft eerder geadviseerd de telefoongegevens onder te brengen bij telefoonbedrijven of een derde partij omdat opslag door de NSA een schending van de privacy zou zijn.

Obama spreekt voor het eerst uitgebreid over NSA-ophef

Tijdens zijn toespraak van vanmiddag gaat Obama voor het eerst uitgebreid in op de ophef die is ontstaan over de werkwijze van de National Security Agency. Met het aankondigen van een aantal maatregelen hoopt de president het vertrouwen van de Amerikaanse bevolking in de geheime dienst te herstellen. Tegelijkertijd moet Obama de balans zien te vinden tussen het belang van een effectief anti-terreurbeleid en het waarborgen van de privacy.

Obama zal volgens The New York Times vanmiddag ook met plannen komen die de privacy van buitenlanders, met name staatshoofden, beter waarborgen. Over de hele wereld ontstond vorig jaar grote ophef toen uit door klokkenluider Snowden gelekte documenten bleek dat de NSA een aantal bondgenoten had bespioneerd, onder wie de Duitse bondskanslier Merkel.

‘Obama balanceert op dun koord’

De adviescommissie deed tientallen aanbevelingen om de NSA transparanter en terughoudender te maken. Welke aanbevelingen Obama precies overneemt, zal vanmiddag in zijn toespraak pas blijken, maar duidelijk is dat de president met echte maatregelen komt, zegt onze correspondent in Amerika Guus Valk:

“De verwachting was al dat Obama echt met iets zou komen om recht te doen aan de gevoelens die hierover in de Amerikaanse samenleving leven. Veel Amerikanen vinden dat het afgelopen moet zijn met het rücksichtlos bespioneren van de NSA. Aan de andere kant balanceert Obama op een dun koord omdat hij in het Congres veel steun heeft, van zowel Republikeinen als Democraten, voor een stevig veiligheidsbeleid.”

Dat Obama juist nu met zijn toespraak over de NSA komt heeft ook binnenlandspolitieke redenen, zegt Valk:

“Over anderhalve week komt Obama met zijn jaarlijkse State of the Union. Hij wil daarin de aanpak van armoede centraal stellen en wil daarom niet dat de NSA-kwestie nog doorettert. Daarom komt hij nu met maatregelen, dat is politieke strategie.”