‘Middenvelders zijn altijd de beste trainers’

De aanleiding

Opmerkelijk dat Clarence Seedorf de nieuwe trainer wordt bij AC Milan? Arno Vermeulen, chef voetbal bij de NOS, vertelde afgelopen maandag aan tafel bij Nieuwsuur waarom zijn benoeming helemaal zo gek nog niet is. „Hij is totaal onervaren, maar het gekke is: hij was zijn hele carrière al een trainer.” Vermeulen noemt hem „erg intelligent, sociaal en hij kan verbinden”. Ook zei hij: „Middenvelders zijn altijd de beste trainers, kijk maar naar Van Gaal en Hiddink en al die anderen.” Lezer Olaf van Paassen vraagt zich af of het klopt dat middenvelders altijd de beste trainers zijn.

Waarop is het gebaseerd?

We bellen Arno Vermeulen. Hij vertelt dat de uitspraak niet gebaseerd is op onderzoek, maar dat het zijn eigen filosofie betreft. Alhoewel hij zijn bewering iets wil nuanceren. „Het gaat om spelers op de as, dus ook de centrale verdediger.” Hij somt desgevraagd, zonder moeite, meer trainers op die middenvelder waren: Jan Wouters (FC Utrecht), Willem van Hanegem (ex-FC Utrecht), Frank Rijkaard (ex-FC Barcelona en Galatasaray), Peter Bosz (Vitesse), Alex Pastoor (ex-NEC), Phillip Cocu (PSV), Martin Jol (ex-Fulham), Alfred Schreuder (FC Twente). Ook internationaal zijn ze te vinden: Josep Guardiola (ex-FC Barcelona), Fabio Capello (Rusland) en Diego Simeone (Atlético Madrid). Allen middenvelder.

Zijn verklaring: „Middenvelders moesten altijd al nadenken over het spel als spelverdeler, daarom is het niet vreemd dat ze later succesvol trainer worden. Het spel loopt vaak via hen, ze hebben een centrale rol, hun functie op het veld is complexer dan die van veel andere spelers.”

En, klopt het?

Zijn middenvelders altijd de beste trainers? Om deze uitspraak te toetsen, definiëren we eerst wat ‘de beste trainers’ zijn. Het hoogst haalbare voor een Nederlandse trainer is internationaal succes. Omdat je je dan meet met de besten van de wereld. Wat valt er internationaal te winnen: EK, WK, Champions League (of voorloper Europa Cup I) en Europa League (of voorloper UEFA Cup en Europa Cup II). In de infographic is te zien welke coaches internationaal succes hadden: Dick Advocaat, Wiel Coerver, Johan Cruijff, Louis van Gaal, Guus Hiddink, Bert van Marwijk, Rinus Michels, Aad de Mos, Frank Rijkaard, Kees Rijvers en Huub Stevens.

En wat blijkt? Van deze elf trainers waren er zes middenvelder. De meerderheid dus (55 procent), maar niet allemaal. Zou je de allerbeste coaches hieruit filteren, degenen met de meeste en belangrijkste prijzen, dan zijn dat Rinus Michels en Johan Cruijff – beiden aanvaller.

Tot zover de statistiek. Dan Vermeulens verklaring: middenvelders zijn goede trainers omdat ze in hun positie al overzicht moeten hebben en moeten nadenken over het spel. We leggen het voor aan verschillende deskundigen. Jo Lucassen is senior onderzoeker bij het Mulier Instituut, dat trends en ontwikkelingen in de sport onderzoekt. Hij promoveerde in 2012 op kwaliteiten van trainers. „Ik kan de redenering volgen, maar voor een goede trainer zijn ook andere eigenschappen belangrijk. Hij moet bijvoorbeeld de boodschap over kunnen brengen.”

De KNVB zegt geen onderzoek te kennen dat de verklaring kan onderschrijven of onderuithalen. Ook Henk van de Wetering, oud-manager van de KNVB Academie, kent soortgelijk onderzoek niet.

VU-Hoogleraar Geert Savelsbergh, ook wel de ‘voetbalprofessor’ genoemd, erkent dat veel middenvelders leidinggevende capaciteiten hebben, maar zegt dat er geen onderzoek bestaat naar spelers en hun eigenschappen op basis van hun positie. „Er is weinig onderzoek naar coaches, want er is moeilijk iets objectief over hen vast te stellen. Sport is dynamisch.”

De kenners zeggen de redenering logisch te vinden, maar niemand heeft er ooit onderzoek naar gezien of gedaan.

Conclusie

Arno Vermeulen, chef voetbal bij de NOS, zei maandag bij Nieuwsuur dat „middenvelders altijd de beste trainers zijn, kijk maar naar Van Gaal en Hiddink en al die anderen”. Inderdaad zijn de meeste succesvolle Nederlandse trainers middenvelder geweest, maar de twee besten waren aanvaller. De beste trainers zijn dus niet „altijd” middenvelder. Vermeulens verklaring – middenvelders hebben spelinzicht – klinkt deskundigen logisch in de oren, maar onderzoek ernaar bestaat niet. Feitelijk zijn de beste trainers niet altijd middenvelder, maar omdat wel veel succesvolle coaches middenvelder waren, beoordelen we de stelling als half waar.