Hoe NRC-redacteur Pieter van Os voor even koning was

Het viel gisteren wel op, op deze site. Bij het bericht “Van Dongen, Dijkstra en Otten mogen staatsieportret maken” stonden schetsen van de hand van de drie uitverkoren kunstenaars, maar op slechts twee van die werken was koning Willem-Alexander te zien. Wie was die derde man?

De schets van het staatsieportret van koning Willem-Alexander met NRC-redacteur Pieter van Os als stand-in. Mondriaan Fonds / Rineke Dijkstra (Sittard, 1959)

Het viel gisteren wel op, op deze site. Bij het bericht “Van Dongen, Dijkstra en Otten mogen staatsieportret maken” stonden schetsen van de hand van de drie uitverkoren kunstenaars, maar op slechts twee van die werken was koning Willem-Alexander te zien. Wie was die derde man, die op de foto toch wel statig overkwam? Juist, het was onze kunstredacteur Pieter van Os. Hoe is dat zo gekomen?

Van Os werd door Dijkstra’s vriend gevraagd om te poseren als Willem-Alexander, schrijft hij vandaag in NRC Handelsblad.

Ik begreep de vraag wel: in de kunstwereld zijn niet zoveel ballen op leeftijd te vinden – excuseer: veertigers met koninklijke uitstraling. En dus werd ik koning voor een dag.

Dijkstra moest als fotograaf laten zien dat ze een staatsieportret kan maken, zelfs zonder koning. De oranje stropdas op de foto was van haar, het blauwe pak van Van Os. Tijdens de fotoshoot gaf ze minutieuze aanwijzingen.

“Hoofd een beetje naar achteren, maar nee, niet je kin. Je schouders net naar rechts. Te ver zo. Nu iets naar achteren. En blijf op het streepje staan.”

Na de bekendmaking van de keuze van de jury stroomden de reacties binnen.

Er was een tijd dat ik wel eens verscheen in het goedbekeken tv-programma Pauw&Witteman. Toch heb ik nog nooit zoveel reacties gekregen, per mail en sms. Dat zal met de verrassing te maken hebben: “Hé, doe even normaal: was jij dat nu net als koning?” Kritiek was er ook: “Een beetje de koning uithangen?”

Twitter avatar sheilasitalsing sheila sitalsing @Bertine83 @pietervanosnrc Is dit nu majesteitsschennis, n originele vorm van salonpopulisme, kunst, iets anders? Hij is mooier dan WimLex.

In dit filmpje van de NOS wordt het portret van ‘koning Pieter’ aan de muur gehangen

En, herkende Van Os zichzelf in het resultaat?

“Ik schrok wel een beetje toen ik de foto zag. Je kunt me op verschillende manieren omschrijven, maar niet als monumentaal. Het thuisfront vond de foto niet op mij lijken. Ik zie er strenger en majesteitelijker uit dan ik ooit in het dagelijks leven - waarin ik toch een beetje een voor mezelf excuserend geval ben - zal zijn. Nu ja, laat ik het zo zeggen: als ik al enig gezag heb, komt dat niet door mijn voorkomen. Tegelijk realiseerde ik ook direct: dat het niet om mij lijkt, is de verdienste van de kunstenaar. Zij maakte een portret van de koning, niet van mij.”

Ondanks de gematigde vervreemding die het portret bij het thuisfront veroorzaakt, krijgt het waarschijnlijk wel een plekje aan de muur thuis. “Het kan zijn dat mijn vrouw het naar de wc verbant.”