Het afplakken van je webcam

Plak, om glurende hackers te slim af te zijn, een pleister over de webcam van je computer of tablet pc. Die oproep deed de ‘cyber-officier’ van het Openbaar Ministerie, Lodewijk van Zwieten, gisteren in het NOS-Journaal. De uitspraak is opmerkelijk, omdat een afgeplakte webcam de mogelijkheden voor de politie beperkt om af te luisteren bij criminelen.

Waarom doet het Openbaar Ministerie nu deze oproep?

Het OM vraagt en krijgt extra aandacht voor de aanhouding van een 18-jarige Rotterdammer die tweeduizend computers infiltreerde. Hij werd in december gearresteerd. Deze week komt de zaak voor. De verdachte maakte gebruik van RAT-software (Remote Access Trojan). Die geeft toegang tot de webcam en bestanden van de geïnfiltreerde apparaten en houdt bij welke woorden je tikt. Kwaadaardige software die de controle overneemt is sinds 1998 in omloop, de eerste webcam stamt uit 1994. Omdat camera’s nu in elke pc, tablet of telefoon zitten, is het makkelijker slachtoffers te maken. Filmpjes van getroffen pc-gebruikers (‘slaven’) worden via RAT-fora en YouTube verspreid. Slachtoffers worden gepest of gechanteerd. Een pleister of sticker is onvoldoende om je te beschermen. De kans op misbruik van beelden is wel kleiner.

De politie gluurt zelf toch ook mee via de webcam?

Opsporingsinstanties gebruiken ook RAT-software om verdachten af te luisteren (zoals de Duitse Bundestrojaner) en er is een omstreden wetsvoorstel van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) om cyberagenten nog meer mogelijkheden te geven. Lodewijk van Zwieten is een van de pleitbezorgers voor meer ‘hack’-middelen voor de politie. Zijn oproep om de webcam af te plakken lijkt daarmee in tegenspraak, beaamt Van Zwieten voor de NOS-camera. Hij geeft aan dat de privacy van Nederlanders in het algemeen hem dierbaarder is. Voor opsporing is het belangrijker om toegang te krijgen tot communicatie en documenten.

Wanneer ben je kwetsbaar voor meeglurende hackers?

De RAT-software kan geïnstalleerd worden via nep-websites of een attachment in je mail. Windows-pc’s zijn vaak het slachtoffer, maar andere besturingssystemen en mobiele elektronica zijn ook niet veilig. In de helft van de Nederlandse huishoudens wordt een tablet gebruikt en tweederde van de Nederlanders heeft een smartphone. Voor Android-telefoons (het meest gebruikte mobiele besturingssysteem) is AndroRAT in omloop. Besmetting gaat via nep-sms’jes, een kwaadwillende app of een lek in de browser. Er zijn ook commerciële applicaties verkrijgbaar voor mensen die hun partner of werknemers willen afluisteren via de telefoon. Daarvoor moet dan – in ieder geval bij de iPhone – wel eerst fysieke toegang tot de telefoon of de tablet verkregen worden.

Zijn er betere manieren om je camera te blokkeren?

Van Zwieten roept fabrikanten op een aan/uit-knop voor de camera te installeren. Maar elektronicafabrikanten willen liefst zo weinig mogelijk hardwarematige knoppen op hun gadgets – die slijten en gaan stuk.

Er zijn aparte webcamstickers in omloop die je makkelijk kunt verwijderen en hergebruiken. Het kan geen kwaad een heel setje te bestellen, want het aantal camera’s rondom ons groeit snel. Ook moderne tv’s, spelconsoles en auto’s hebben een camera ingebouwd.

Maar afplakken is letterlijk een pleister op de wonde. De beste bescherming tegen meegluren is besmetting te voorkomen, door een actuele virusscanner te installeren en argwanend te zijn bij berichten die je binnenkrijgt en apps die je installeert.