Column

Hef Noordoost-Groningen op

Als u een eitje bakt, en het gas aansteekt, denk even aan de Groningers. U tapt al een halve eeuw het gas onder hun voeten weg. Gratis geld, zonder gedoe; er gaat niets boven zo’n pinautomaat. Maar nu zijn de Groningers boos. Ze verzamelen zich in verzetsgroepen als Groningers in Opstand. Hooivorken, herrie. En terecht, want uw eitje, dat is eigenlijk van hen.

Woensdag bezocht ik het dorpje Doodstil (102 inwoners). Klinkt idyllisch, maar de naam komt van de brug (til) van ene Doede. Behalve die brug van Doede is er weinig te doen. Zag zelfs geen stoplicht. Je bent er totaal omsingeld door leeggelopen leegte. O, de stilte! Heel romantisch, ja, ja – maar wel de romantiek die pas bevalt als je er niet woont. Woensdag was het er bovendien een herrie van jewelste. Journalisten met straalwagens. Tientallen actievoerders. De Groninger Bodem Beweging demonstreerde bij een oude villa met aardbevingscheuren. Ze eisten niet eens stopzetting van de gaswinning, ze eisten slechts veiligheid, en minder gierige compensatie. Of moesten er eerst doden vallen?

Linda Visser, hier op een boerderij geboren, had nooit zo veel mensen in haar dorp gezien. Een van de actievoerders droeg een Groninger onafhankelijkheidsverklaring voor. „Ons land, ons gas!”, riep ze. Een vrouw in het publiek riep zachter: „Kamp aan het gas”, maar schrok er gelukkig zelf van.

Groningers worden niet snel boos, zegt men. Ik geloof niet zo in regionale volksaard. De posterboy van Groningen, Jan Mulder, is juist vaak boos. Maar er is wel iets aan de hand, de laatste jaren: meer aardbevingen, meer werkloosheid. Laatst ging aluminiumfabriek Aldel failliet. Juist deze periode ging de gaskraan vol open. Even de staatskas bijvullen. Kun je altijd nog gas terugnemen, zoals deze week, en dat presenteren als tegemoetkoming.

Ieder snapt: laf beleid.

Tijdens de demonstratie sprak ik een man in een paars ribjasje, Frank Meuter, die vertelde over zijn oude plan voor een kunstmatig eiland in zee, met onder meer toerisme en een zeppelinhaven. Knettergek, dacht ik aanvankelijk. Maar later belandde ik in cafetaria Royal, in Uithuizermeeden. De uitbater verkocht eieren, maar gek genoeg geen koffie. Toen dacht ik: het echte probleem van deze streek is de leegte.

Dan heb je twee mogelijkheden: de streek voller maken, of juist helemaal leeg. Ofwel: duurzaam investeren, en groots, zoals in Dubai, waar met oliegeld een stad werd gebouwd die zelfstandig kan draaien, straks als de olie op is. Desnoods zo’n droomeiland met zeppelins. Brood, spelen – dan zeurt niemand meer over een scheurtje. Of optie twee: de streek opheffen, ontvolken, leegpompen. De werkloosheid is hoog, de dorpen doods, de mensen vertrekken uit zichzelf al. Er zit voor 150 miljard euro aan gas in de grond. Geef alle 1.600 leden van de Groninger Bodem Beweging één miljoen euro mee, en nog steeds heb je maar één procent van je budget verbruikt.

Dat leek mij de beste optie. Hoe dan ook beter dan dat krenterige gedoe van nu. Het is Dubai – of echt doodstil.