En de officiële winnaars zijn...

Schets door Iris van Dongen.

De namen van de drie kunstenaars die het staatsieportret van koning Willem-Alexander gaan maken zijn Iris van Dongen, Rineke Dijkstra en Femmy Otten. Dat maakte Mondriaan Fonds-directeur Birgit Donker gisteravond bekend in het Rijksmuseum.

De drie werden gekozen uit twaalf genomineerden, die waren geselecteerd uit een lijst die vier scouts hadden aangeleverd. De twaalf kunstenaars kregen de opdracht een schets te maken van een ‘herkenbaar, monumentaal en representatief’ werk, dat tegelijk verrast.

Begin september kreeg het Mondriaan Fonds van de Rijksvoorlichtingsdienst en het ministerie van OCW de opdracht en het budget om de totstandkoming van drie tweedimensionale staatsieportretten te begeleiden. De kosten voor het project bedragen ongeveer 370.000 euro. Daarmee worden onder meer honoraria, voorstudies, materiaalkosten, de scouts en het expertcomité betaald. Ook worden de rechten van de drie uiteindelijke kunstwerken ermee afgekocht. De drie kunstenaars krijgen 75.000 euro voor hun werk.

Het is in Nederland niet verplicht voor overheden om een staatsieportret aan de muur te hebben, maar het wordt door het Koninklijk Huis gezien als goed gebruik. Ook particulieren kunnen een portret bestellen.

Het comité van experts dat de uiteindelijke keuze heeft gemaakt bestond uit Taco Dibbits (directeur Collecties Rijksmuseum), Wilma Sütö, (curator moderne en hedendaagse kunst Stedelijk Museum Schiedam), Luc Tuymans (beeldend kunstenaar) en Birgit Donker (directeur Mondriaan Fonds).

De directeur van het Rijksmuseum, Wim Pijbes, stelde gisteravond op de persconferentie de meeste vragen. Zo vroeg hij aan kunstenaar Iris van Dongen, die vooral donkere schilderijen maakt, hoe zij dat met het portret van de koning zou gaan doen. Van Dongen zei dat zij ook heel ‘natuurgetrouw’ kan schilderen – zij noemde zelf als voorbeeld haar portret van Janneke Brinkman.

Of de koning zelf blij is met de keuzen, is niet te zeggen. Jurylid Wilma Sütö zei hierover: „Willem-Alexander had ook zelf een kunstenaar kunnen kiezen om het staatsieportret te maken. Het pleit voor hem dat hij dat aan de kunstwereld heeft overgelaten en daarmee vertrouwen in ons heeft gesteld.”

Femmy Otten vertelde over haar inspiratiebron Piero della Francesca en dat zij hoopt ‘verinnerlijking’ in het portret van de koning te laten zien.

De andere genomineerden waren Hans Broek, Hadassah Emmerich, Ringel Goslinga, Natasja Kensmil, Sam Samiee, Berend Strik, Emo Verkerk, Koen Vermeule en Ina van Zyl.