Albert Heijn vecht op meerdere fronten

Het is alle hens aan dek bij Ahold. Het supermarktconcern schuift flink in zijn management, zodat de top meer aandacht kan besteden aan de Albert Heijn-keten. Dat is nodig wegens tegenvallende resultaten. Wat zijn de zes plagen van Albert Heijn?

1Het succes van de Duitse discountsupermarkt Lidl

Het was in 2003 reden voor AH om een prijzenoorlog te ontketenen en het was tien jaar later, in september vorig jaar, aanleiding opnieuw prijsverlagingen door te voeren: het succes van Lidl. Het van oorsprong Duitse levensmiddelenbedrijf zit sinds 1997 in Nederland en dendert maar door. Hoewel de concurrentie klein lijkt (marktleider AH heeft een marktaandeel van 33,8 procent, Lidl van 8,6 procent) zei AH-directeur Sander van der Laan vorig jaar over de opkomst van Lidl: „Als marktleider kunnen wij niet stilzitten en dat laten gebeuren.” Op het hoofdkantoor van Ahold in Zaandam weten ze niet wat hen overkomt: vorig jaar opende AH 39 nieuwe winkels, maar in het marktaandeel was dat nauwelijks terug te zien. Volgens de voorlopige cijfers van onderzoeksbureau Nielsen komt AH slechts 0,1 procent hoger uit dan een jaar eerder. Het meest recente marktaandeel van Lidl is nog niet bekend.

2In crisistijd eten consumenten iets minder of goedkoper

„Wij zien dat de klant acties en voordeel zoekt”, benadrukte AH-directeur Van der Laan ook toen hij afgelopen september nieuwe prijsverlagingen aankondigde. Het vaste credo van supermarkten – ‘Mensen moeten nu eenmaal eten!’ – is wat achterhaald. Supermarkten zijn niet zo crisisbestendig. Consumenten kunnen wel degelijk minder eten, of goedkoper. Hoewel supermarkten verwoede pogingen doen om hun omzet te vergroten – ze zijn open op zon- en feestdagen, ’s avonds kunnen klanten langer bij de supermarkt terecht – levert dat weinig op. De bonus-aanbiedingen van AH kunnen gretig aftrek vinden, maar die leveren een lagere marge, en dus minder winst, op.

3De opkomst van de ‘gele reus’, het familiebedrijf Jumbo

Hebben andere supermarkten dan geen last van de crisis? Neem Jumbo, de Brabantse keten die de afgelopen jaren ook een enorme groeispurt heeft gemaakt. Eerst nam Jumbo Super de Boer over, daarna C1000. Als alle C1000-winkels zijn omgebouwd, in 2015, telt Jumbo 600 winkels. Ook die keten móét de crisis voelen, zou je zeggen. Toch lijkt de schade beperkt. Begin januari rapporteerde Jumbo een autonome omzetgroei van 2 procent (hierbij tellen alleen de winkels mee die langer dan een jaar open zijn). Het grote verschil met Albert Heijn is dat Jumbo een familiebedrijf is. Het bedrijf is niet beursgenoteerd zoals Ahold, het moederbedrijf van AH, en hoeft dus niet iedere drie maanden zijn financiële resultaten met de hele wereld te delen. Jumbo loopt geen risico dat beleggers hard wegrennen na een paar slechte kwartalen. Minder winst, of helemaal geen winst, levert hooguit ruzie op aan de keukentafel van de familie Van Eerd.

4De aanhoudende voedselschandalen

Asbest in brood. Rundvlees dat paardenvlees blijkt te zijn. Biologische ham die niet biologisch blijkt te zijn, biologische eieren die niet biologisch zijn. De voedselschandalen stapelen zich de laatste jaren op. Dat is slecht voor de hele supermarktsector, en daar heeft AH als marktleider dus ook last van. Zoals Ahold-topman Dick Boer vorig jaar in een interview met deze krant zei: „Mensen twijfelen of ze het etiket nog kunnen vertrouwen. Dat is heel erg. Als supermarktbedrijf verkopen wij eten – en willen wij dat iedereen kan vertrouwen op de kwaliteit ervan.”

5Ruzie met de franchise-nemers

AH ligt al jaren in de clinch met zijn franchisenemers (dat zijn er circa 250), maar nu dreigt het uit de hand te lopen. De franchisers – zelfstandige ondernemers die de AH-formule huren – weigeren een deel van de rekening voor door AH geleverde producten te betalen. Het gaat om 15 procent van de rekening over week 51 van vorig jaar. De week voor Kerstmis is de drukste week van het jaar. De franchisers willen AH dwingen een oplossing te vinden voor een probleem dat al sinds 2010 speelt: AH rekent een bepaalde heffing waarmee de kosten voor het aanhouden van voorraden worden betaald. Onterecht, zo stellen de franchisers, want AH maakt helemaal geen kosten voor het aanhouden van voorraden. De ‘betaalstaking’ kan AH een tegenvaller van naar schatting 10 miljoen euro opleveren. Deze maand hoopt de supermarkt met de franchisevereniging in gesprek te gaan.

6Wat als ’s werelds grootste webwinkel Amazon komt?

De magere omzetstijging van 0,7 procent die Ahold vorig jaar in Nederland wist te behalen, had het supermarktbedrijf naar eigen zeggen hoofdzakelijk te danken aan zijn online activiteiten. Begin 2012 nam Ahold bol.com, de grootste webwinkel van Nederland, over. Dat bedrijf laat een gigantische groei zien. Ook AH’s online boodschappendienst albert.nl doet het goed. Maar in Nederland wordt al jaren gevreesd voor de komst van de Amerikaanse webwinkel en internetsupermarkt Amazon. Het gerucht dat Amazon ‘concrete plannen’ heeft om naar Nederland te komen, zingt al twee jaar rond. Maar dat maakt de dreiging niet minder reëel. Mocht de Amerikaanse internetsupermarkt inderdaad een ‘vestiging’ openen in Nederland, dan krijgen bol.com en albert.nl er een geduchte concurrent bij. Dan zou de lichte omzetstijging van Ahold snel kunnen omslaan in een verlies.