Zero tolerance, honderd arrestaties

De feiten over de rellen tijdens Oud en Nieuw zijn bekend // Politie en justitie gingen er hard in // In Veen, waar honderd mensen werden aangehouden, vinden ze het allemaal overdreven

Ze hebben vandaag weer kunnen trainen en nu zitten ze in de kantine van voetbalclub Achilles Veen, vermoeid lurkend aan flesjes bier en cola. Zowat de helft van het tweede elftal zat tijdens Oud en Nieuw in de cel.

Met honderd aanhoudingen in één nacht en een autobrand waren de rellende jongeren in het Brabantse Veen het trieste ‘hoogtepunt’ tijdens de traditioneel rumoerige jaarwisseling. Ook in de rest van Nederland werden auto’s in brand gestoken, politie en brandweer werden belaagd. Bij het meldpunt vuurwerkoverlast werd flink geklaagd.

Veen staat symbool voor de harde aanpak van politie, justitie en gemeenten dit jaar tijdens de jaarwisseling. Veel burgemeesters hadden vooraf laten weten geweld en rellen niet te tolereren. Overtreders werd snelrecht in het vooruitzicht gesteld. Maar hoe is het verlopen? En was de repressie proportioneel?

In Veen vonden ze het allemaal overdreven. Het is er steevast een heksenketel met Oud en Nieuw. Sinds de jaren tachtig worden er op straat veel houtvuren gestookt. „Je moest vroeger je tuinhek in de gaten houden, want anders pakten ze dat ook”, zegt vijftiger Albert Honcoop.

Het is sindsdien rustiger geworden. Maar twee weken geleden vloog er, een etmaal vóór de jaarwisseling, weer een auto in de hens. Brandweer en politie besloten de auto niet gecontroleerd te laten uitbranden, maar te blussen. „Tja, dan worden die gasten boos, hè”, zegt Honcoop. „Hun feestje wordt verpest.”

Wat er vervolgens is gebeurd, moeten rechters reconstrueren. De politie werd belaagd met flessen en vuurwerk. De omstanders gaven geen gehoor aan het bevel zich te verwijderen en vluchtten een café in. De politie besloot alle honderd aanwezigen in het café aan te houden.

De jongens van de voetbalclub hebben er geen begrip voor. „Ik zat daar een biertje te drinken. Je moet toch ergens zitten? Er zijn maar twee cafés in Veen. Dat we weg moesten wezen, heb ik niet gehoord. Blijkbaar hebben een paar mensen iets gegooid en daar hebben wij nu zwaar onder geleden.”

Een woordvoerder van het parket: „We hadden afgesproken een beleid van zero tolerance te voeren. We kunnen niet uitsluiten dat mensen zijn aangehouden die er niets mee te maken hadden. Maar Veen is Veen. Er waren aanwijzingen dat dit een georganiseerd treffen was.”

Wat vindt de wetenschap? „Tja”, zegt Nico Kwakman, universitair docent strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. „De politie heeft doorgaans speelruimte om zo te handelen. Dit is in het verleden ook wel vaak gebeurd bij demonstraties.”

Toch lijkt het dat de politie wel erg ferm optrad tegen de arrestanten. Twee jongens vertellen dat ze twee uur moesten wachten voordat ze om 04.00 uur ’s nachts werden vervoerd naar de parkeerplaats van een politiebureau in Breda. In de volle, hete bus moesten ze vervolgens twaalf uur wachten tot er plaats voor hen was gevonden, in Alphen aan den Rijn.

„Schrijnend”, vindt Kwakman. „De politie is gehouden fatsoenlijk te handelen en arrestanten zo spoedig mogelijk naar een politiebureau te brengen. De vraag is of de politie haar uiterste best heeft gedaan om daarvoor te zorgen.”

Een woordvoerder van het parket zegt dat niet was voorzien dat zoveel mensen zouden worden aangehouden. „We konden de arrestanten niet allemaal in Brabantse cellen kwijt. De jaarwisseling moest nog beginnen en we hadden die capaciteit nodig.”