‘Vraag kunstsector niet om aan zelf- of broedermoord te doen’

Is er te veel cultuuraanbod? Wat is de waarde van kunst, wat moet de overheid subsidiëren? Lezers reageren op die vragen, opgeworpen in stukken in deze krant door Melle Daamen, Hans Waege en Jaap Polak. Een bloemlezing.

Reactie op Melle Daamen

De directeur van de stichting Omroep Muziek Stan P.F.M. Paardekooper kruist de degens met Stadsschouwburgdirecteur Melle Daamen, die 7 december 2013 in deze krant schreef dat de kunstsector zelf scherp moet kiezen hoe het overgebleven subsidiegeld het best besteed moet worden. „De sector, die buitengewoon klein is, is niet in staat zelf te kiezen”, schrijft Paardekooper in een brief aan de krant en aan de Raad voor Cultuur: „Recent nog speelden het Koninklijk Concertgebouworkest en het Radio Filharmonisch Orkest, beide voor volle zalen, Ein Heldenleben van Richard Strauss. Ik vind als directeur van het laatstgenoemde orkest ‘uiteraard’ dat het Radio Filharmonisch dat beter heeft gedaan en dat we meer luisteraars hebben getrokken. Onze twee liveconcerten immers zijn ook nog uitgezonden op Radio 4, bij de collega’s is dat maar 1 keer gebeurd. Met die wetenschap en vanuit die verantwoordelijkheid pleit ik, geen braafpraat doch scherpe keuze, de opheffing van het Koninklijk Concertgebouworkest. De Koning, het Volk en Melle Daamen zien me aankomen! Of moeten de 17 muziekensembles maar wijken omdat ze geen publiek hebben voor hun ‘gecomponeerde muziek’? Wij kunnen zelf niet kiezen. De sector moet en kan op het toppunt van zijn intellectuele kunnen deelnemen aan debat, maar kan uiteindelijk niet pleiten voor zelfmoord of broedermoord van een collega. De overheid en haar adviesorgaan [de Raad voor Cultuur] zijn door de bevolking gemandateerd om goede keuzen te maken, doe dat dan ook. En dat u dat op commentaar komt te staan, tja?”

Reactie op Hans Waege

Hans Waege, directeur van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, maakte zich in een interview in deze krant op 9 januari zorgen over de aansluiting tussen publiek en de kunsten. Henk Smeijsters, filosofisch cultuurcriticus en auteur, reageert: „Wie de kunst naar de geestelijk ontspoorde samenleving wil brengen, loopt achter de feiten aan. […] In plaats van de samenleving te volgen moet kunst aan de samenleving richting geven. [...] Noodzakelijk is een herwaardering van het geestelijke zodat het vele geld dat in omloop is niet aan materiële, maar aan geestelijke zaken wordt uitgegeven. […] Net als bij het onderwijs gaat het bij de kunsten in eerste instantie om de geestelijke ontwikkeling van burgers. Dat kost geld en mag niet gezien worden als een investering die meer geld moet opleveren dan erin gestopt werd. [...] Er is een nieuwe verheffingsgedachte nodig, een beschavingsoffensief, nu niet meer gericht op wat vroeger de arbeidende klasse werd genoemd, maar op de hele burgerij die aan materieel consumentisme ten onder dreigt te gaan.”

Reactie op Jaap Polak

Directeur Gerard de Kleijn van het Museum Gouda is erg enthousiast over het plan van Jaap Polak (CS 9 januari) om 10 droommusea in Nederland te creëren: „Wat een opgewekte en veelbelovende bijdrage aan het cultuurdebat uit het brein van Jaap Polak. De Circle Line. Nu eens niet een jammerklacht over kaalslag, maar een sprong vooruit, gebaseerd op eigen kracht. [...] De musea kunnen zelf de Circle Line aanleggen. Waar een wil is, is een Circle Line.”

De Kleijn denkt dat in vijf jaar tijd het Circle Line Musea-plan gerealiseerd kan worden, en er mogen wat hem betreft meer musea meedoen, zoals klederdrachtmuseum Middelburg en speelgoedmuseum Deventer.

NRC e-book Cultuurdebat op komst

Zeker honderd lezers reageerden op onze oproep om deel te nemen aan het cultuurdebat, op cultuurdebat@nrc.nl en op onze website nrc.nl/cultuurdebat.

Binnenkort publiceren we een NRC e-book: een digitale bundeling met een uitgebreide keuze uit relevante stukken over het cultuurdebat uit NRC en de reacties daarop. Volgende week in CS: de visie van Walter Ligthart, zakelijk directeur van het Nationale Toneel, op het cultuurdebat.