Mensenrechten? De Russen willen het ons wel uitleggen

In de aanloop naar de de Olympische Winterspelen in Sotsji, die over drie weken beginnen, is er veel internationale kritiek op de mensenrechtensituatie in Rusland. Maar wat blijkt: Rusland is juist bezorgd over mensenrechtenschendingen in Nederland en andere Europese landen. Dat staat in een jaarlijks rapport van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken.

Wat schrijft Rusland over de mensenrechten in Nederland?

Het hoofdstuk over Nederland somt tientallen vermeende mensenrechtenschendingen op van de laatste jaren. Zo hebben de slechte omstandigheden in asielzoekerscentra volgens het Russische ministerie geregeld geleid tot hongerstakingen en zelfmoorden. Ook hekelt het rapport de behandeling van de Russische activist Aleksandr Dolmatov, die in januari 2013 in een cel in Rotterdam overleed.

Rusland maakt zich daarnaast zorgen over de behandeling van allochtonen. Minderheden zouden gediscrimineerd worden, met name op het gebied van zorg, onderwijs, huisvesting en werk. Het aantal meldingen van discriminatie neemt toe, waarbij het Polenmeldpunt van de PVV als voorbeeld wordt genoemd. Moskou meent bovendien dat het niet goed gesteld is met de gelijkheid tussen man en vrouw. Ook wijst het ministerie op de wijze waarop Nederland omgaat met pedofilie en het verzamelen van privacygevoelige gegevens.

Waar baseren de Russen dat op?

Het rapport verschilt niet erg van rapporten die bijvoorbeeld de EU maakt over de mensenrechtensituatie elders in de wereld. Het is een gedegen samenvatting van bestaande onderzoeken en rapporten, waarbij het Russische ministerie bijvoorbeeld gebruik maakt van rapporten van de Europese Raad en Amnesty International. Ook Nederlandse bronnen komen uitgebreid aan bod. Zo wordt de conclusie van de Nationale Ombudsman overgenomen dat de Nederlandse autoriteiten in de zaak-Dolmatov nalatig hebben gehandeld en dat de procedures en informatiesystemen in de vreemdelingenopvang gebrekkig zijn.

Heeft het rapport dan helemaal geen politiek doel?

Het rapport verschijnt jaarlijks en lijkt niet direct aan Sotsji gekoppeld. Toch doet het overkoepelende hoofdstuk over Europa wel sterk denken aan een ‘koekje van eigen deeg’. Het begint met de opmerking: ‘De Europese Unie (EU) blijft zichzelf positioneren als de belangrijkste voorvechter van mensenrechten in de wereld. Maar de eigen activiteiten op dit gebied corresponderen niet met die claims’. Volgens het rapport hebben de EU-lidstaten ‘als een van de prioriteiten de verspreiding van hun neo-liberale waarden als universele levensstijl voor alle leden van de internationale gemeenschap’. Als voorbeeld noemt het rapport de ‘agressieve promotie van rechten voor seksuele minderheden’.